Portreti i rënies mbretërore

Arte

Gazeta Express

20/02/2026 21:25

Fotografia e parë e Andrew Mountbatten-Windsor pas arrestimit ka tronditur opinionin publik dhe po shihet nga shumëkush si një portret i rrallë i pushtetit në shpërbërje.

Imazhi, i realizuar nga fotografi i Reuters Phil Noble, është i mbushur me shok, dhimbje dhe tmerr, duke sjellë ndër mend vepra të errëta të artit europian.

Me blicin e fortë dhe pamëshirshëm, fytyra e Mountbatten-Windsor duket e zbehtë dhe e sëmurë, sytë e skuqur dhe të zbrazët, duart e bashkuara sikur në lutje.

Ai shfaqet i ngrirë, i tronditur, sikur po kërkon falje nga një forcë më e lartë. Është një pamje që të kujton ankthin ekzistencial të Edvard Munch në veprën The Scream, apo sytë e dëshpëruar të Gustave Courbet në The Desperate Man.

Ashtu si një foto e ngjashme e vitit 2019 e Prince Philip në makinë, edhe kjo pamje është fryt i rastësisë: disa shkrepje të dështuara, vetëm një që “funksionon”.

Pikërisht ajo na jep një vështrim intim të një figure të pushtetshme që po shembet para syve tanë. Në një epokë të mbingarkuar me imazhe, fakti që kjo fotografi spikat tregon forcën e saj simbolike.

Janë sytë që e bëjnë imazhin të paharrueshëm: të hapur, të tronditur, të pushtuar nga ankthi. Ata tërheqin shikuesin drejt një humbëtire morale.

Ndryshe nga figurat viktima në gravurat e Otto Dix për Luftën e Parë Botërore, këtu leximi që i bëhet pamjes nuk është pafajësia e humbur, por faji dhe bashkëfajësia.

Diçka më afër papëve që ulërasin në pikturat e Francis Bacon, ose makthit gotik të Francisco de Goya në Saturn Devouring His Son, ku tmerri personal dhe veprimet e pakthyeshme janë të gdhendura në fytyrë.

Kjo është shumë larg mënyrës se si është portretizuar tradicionalisht monarkia: jo më ar, ceremoni dhe madhështi, por lëkurë e bardhë e një Range Rover-i luksoz dhe turpi i të qenit anëtari i parë i lartë i familjes mbretërore britanike i arrestuar në historinë moderne.

Ndryshe nga portretet zyrtare, të kontrolluara dhe të kuruara, kjo fotografi nuk është e ndërmjetësuar; është një çast privat i bërë publik.

Historia njeh portrete që përmbledhin të vërteta të tëra. Një vështrim i vetëm i Charles II of Spain në pikturën e Juan Carreño de Miranda mjafton për të ngjallur mendime mbi incestinë, pushtetin dhe perandorinë.

 Edhe kjo fotografi mund të ketë të njëjtin fat: të lidhë përherë familjen mbretërore britanike me dosjet Jeffrey Epstein dhe të vërtetat e zymta që ato kanë nxjerrë në dritë.

A do të jetë kjo trashëgimia e tyre? Jo si ikona të arta apo udhëheqës krenarë me gjoksin plot medalje, por si hije të thyera të një pushteti në rënie, që ndjek pas vetes një shoqëri po aq të lodhur dhe të çarë. /GazetaExpress/