Eksperti tregon çfarë duhet shmangur kur ndiheni të ankthshëm

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

20/02/2026 20:57

Rreth 9.4 milionë njerëz në Mbretërinë e Bashkuar mendohet se jetojnë aktualisht me ankth ose një problem tjetër të shëndetit mendor, sipas një fushate të NHS.

 Këto shifra vijnë në një kohë kur po shtohen shqetësimet se ankthi po i largon shumë njerëz nga tregu i punës, ndërsa një pjesë e madhe kërkon ndihmë vetëm kur simptomat bëhen të papërballueshme në moshë madhore.

Hulumtimet e Mental Health Foundation sugjerojnë se rreth 60% e të rriturve kanë përjetuar ankth që ka ndërhyrë në jetën e tyre të përditshme, duke krijuar përshtypjen se ankthi është bërë pjesë “normale” e jetës moderne. Megjithatë, ekspertët theksojnë se ka mënyra për të mos e përkeqësuar situatën dhe për të lehtësuar stresin dhe shqetësimin.

Ankthi është një reagim natyror i trupit ndaj rrezikut, por çrregullimi i ankthit të përgjithësuar shpesh nuk ka një shkak të qartë. Sipas profesor Oliver Robinson, neuroshkencëtar në University College London, personat me ankth priren të shqetësohen për shumë gjëra të përditshme – situata sociale, të folurit në publik apo afatet në punë – edhe pse ato nuk paraqesin rrezik real.

Simptoma të tjera të shpeshta janë vështirësitë me gjumin, shqetësimi i vazhdueshëm, probleme me stomakun, rrahje të shpejta të zemrës dhe humor i ulët ose depresion. Disa njerëz përjetojnë edhe sulme paniku ose frikë të fortë nga situata specifike, si fluturimi, të njohura si fobi.

Ekzistojnë trajtime të bazuara në prova shkencore që ndihmojnë në menaxhimin e ankthit, megjithëse nuk ka një zgjidhje unike për të gjithë. Këto përfshijnë terapitë bisedore si terapia njohëse-sjellore (CBT), medikamentet si inhibitorët selektivë të rimarrjes së serotoninës (SSRI) dhe beta-bllokuesit që lehtësojnë simptomat fizike. Shpesh, kombinimi i trajtimeve rezulton më efektivi dhe deri në 75% e pacientëve raportojnë përmirësim.

Përveç trajtimit profesional, ka edhe zakone që duhen shmangur sepse mund ta përkeqësojnë ankthin:

Izolimi social: Shmangia e takimeve shoqërore dhe mbyllja në vetvete mund ta forcojnë ankthin. Pa përvoja reale që e kundërshtojnë frikën, mendimet negative vetëm sa përforcohen, shpjegon Prof Robinson në The Telegraph. Përballja graduale me situatat që shkaktojnë ankth është një nga mënyrat më efektive për ta ulur atë.

Mungesa e aktivitetit fizik: Ushtrimet aerobike janë treguar shumë efektive për ankthin, sidomos te të rinjtë dhe nënat e reja. Programet e lehta, disa mujore, kanë dhënë rezultatet më të mira. Megjithatë, ushtrimet duhet të shihen si plotësuese e trajtimit, jo zëvendësuese.

Ushqyerja e pashëndetshme: Ngrënia emocionale dhe konsumimi i ushqimeve ultra të përpunuara mund të çojnë në luhatje të sheqerit në gjak, duke rënduar reagimin e trupit ndaj stresit. Një dietë e balancuar, sipas rregullit 80–20, ndihmon në stabilizimin e humorit.

Kafeja dhe alkooli: Pirja e kafesë me stomak bosh rrit kortizolin, hormonin e stresit. Alkooli, edhe pse jep ndjesi relaksimi afatshkurtër, me kalimin e kohës përkeqëson gjumin dhe mund të shtojë ndjesitë e ankthit dhe panikut.

Privimi nga gjumi: Vendosja e alarmit shumë herët dhe mungesa e një rutine të qëndrueshme gjumi rrisin ankthin. Mungesa e gjumit ndikon në rregullimin emocional dhe rrit aktivitetin e amigdalës, pjesës së trurit që lidhet me frikën. Rekomandohet të shkoni në shtrat të paktën tetë orë para se të zgjoheni dhe të mbani orare të rregullta.

Gjithashtu, përdorimi i telefonit dhe rrjeteve sociale para gjumit mund të nxisë ankthin, pasi njoftimet dhe lajmet aktivizojnë sistemin nervor dhe e bëjnë më të vështirë relaksimin.

Nëse ndjenjat e ankthit dhe mbingarkesës janë të vazhdueshme, Prof Robinson këshillon kërkimin e ndihmës profesionale. Sipas World Health Organization, mbi 301 milionë njerëz në mbarë botën vuajnë nga çrregullime ankthi, ndërsa rastet janë rritur ndjeshëm vitet e fundit, veçanërisht te të rinjtë. Kjo e bën ndërhyrjen e hershme dhe trajtimin e duhur më të rëndësishëm se kurrë. /GazetaExpress/