Berlin International Film Festival 2026 mes artit dhe politikës: A mund të jetë kinemaja neutrale?

Arte

Gazeta Express

19/02/2026 13:41

Edicioni i sivjetmë i Berlinales nuk po zhvillohet vetëm si një festival i filmit, por si një arenë e debatit global mbi raportin midis artit dhe politikës. Ndërsa në ekranet e Berlinit po shfaqen disa nga prodhimet më të rëndësishme kinematografike të vitit, jashtë tyre po zhvillohet një diskutim intensiv: a duhet arti të mbetet neutral në kohë konfliktesh globale?

Debati u nxit që në hapje të festivalit nga presidenti i jurisë, regjisori gjerman Wim Wenders, i cili deklaroi se filmat “mund ta ndryshojnë botën, por jo në mënyrë politike”. Kjo deklaratë u interpretua nga shumë pjesëmarrës si një përpjekje për të distancuar festivalin nga tensionet aktuale ndërkombëtare, duke hapur menjëherë diskutime mbi rolin e institucioneve kulturore në kohë krize.

Në ditët që pasuan, mbi 80 figura të industrisë së filmit reaguan përmes një letre të hapur, duke kritikuar atë që e quajtën “heshtje institucionale” të Berlinales lidhur me luftën në Gaza. Nënshkruesit argumentuan se festivale të këtij niveli nuk mund të shmangin trajtimin e çështjeve të të drejtave të njeriut, sidomos kur arti që prezantohet trajton drejtpërdrejt konfliktet dhe realitetet sociale.

Kontroversia u thellua edhe më tej pas vendimit të autores indiane Arundhati Roy për t’u tërhequr nga pjesëmarrja në festival. Roy deklaroi se ndarja midis artit dhe politikës është artificiale dhe se neutraliteti kulturor në kontekste të dhunës dhe luftës përbën në vetvete një pozicion politik.

Ironikisht, ndërsa organizatorët kanë theksuar nevojën për të ruajtur një hapësirë artistike jashtë ndikimeve politike, shumë nga filmat në konkurrencë këtë vit trajtojnë pikërisht temat e identitetit, migrimit, shtypjes shtetërore dhe luftës. Kjo ka krijuar një kontrast të qartë midis qëndrimit institucional dhe përmbajtjes artistike që po prezantohet në ekran.

Analistët kulturorë vlerësojnë se Berlinale 2026 po shndërrohet në një moment reflektimi për industrinë globale të filmit, ku pyetja kryesore nuk është vetëm se çfarë tregojnë filmat, por edhe nëse arti mund – apo duhet – të qëndrojë jashtë politikës në një botë gjithnjë e më të polarizuar.

Fituesit e çmimeve kryesore të festivalit, përfshirë Golden Bear, pritet të shpallen më 21 shkurt, ndërsa mbetet për t’u parë nëse debatet aktuale do të reflektohen edhe në vendimet e jurisë.