Teatri në Gjermani shkakton skena të dhunshme me shfaqjen për fashizmin

Arte

Gazeta Express

16/02/2026 19:44

Aktori që luante një aktivist të ekstremit të djathtë u bë objekt i thirrjeve dhe sulmeve gjatë shfaqjes Catarina, ose Bukuria e Vrasjes së Fashistëve

Një aktor në një teatër në Gjermani u bë objekt i thirrjeve, u sulmua me fruta dhe u përball me një tentativë për të sulmuar skenën gjatë monologut të fundit, ndërsa interpretonte një aktivist të ekstremit të djathtë.

Ngjarjet e dhunshme ndodhën të shtunën gjatë premierës gjermane të shfaqjes së dramaturgut portugez Tiago Rodrigues, Catarina, ose Bukuria e Vrasjes së Fashistëve, në Bochum, Renania e Veriut.

Shfaqja provokuese, fituese çmimesh në 2020, tregon historinë e një familjeje me një traditë makabre vjetore: për të hakmarrë vrasjen e punëtores së fermës, Catarina Eufémia – një martire e rezistencës reale e vrarë në vitin 1954 gjatë diktaturës së Salazarit – ata rrëmbejnë çdo vit një “fashist” për ta ekzekutuar gjatë një feste familjare.

Gjatë shfaqjes shpërthen një konflikt gjeneracional midis prindërve të egër dhe vajzës së tyre të rritur më të butë për mënyrën se si duhet mbrojtur demokracia. Në fund të aktit të fundit, viktima e zgjedhur e vitit, një funksionar i partisë së ekstremit të djathtë, mban një monolog 15-minutësh me një agjendë të tmerrshme ekstremiste.

Ndërsa aktori Ole Lagerpusch nisi fjalimin shpërthyes, publiku u bë gjithnjë e më i acaruar, tha zëdhënësi i teatrit, Alexander Kruse. Fillimisht njerëzit filluan të fishkëllyenin dhe ta ofendonin, duke e nxitur të ndalonte. Një portokall u hodh drejt aktorit, duke e kapur me pak centimetra.

Kruse tha se disa nga spektatorët u ngritën nga vendet e tyre. “Më tej, dy spektatorë u ngjitën në skenë, dukshëm me qëllimin për të tërhequr aktorin jashtë skenës, gjë që u pengua,” tha ai, duke e quajtur sulmin “plotësisht të papranueshëm.”

Martin Krumbholz nga faqja kulturore Nachtkritik.de, i cili ishte në Bochum Schauspielhaus për të recensuar shfaqjen, tha se Lagerpusch rezistoi përkundër reagimit armiqësor dhe arriti të thoshte linjën e fundit të frikshme: “E ardhmja i takon nesh.”

Regjisorja e shfaqjes, sllovenja Mateja Koležnik, tha për telefon nga Ljubljana se ishte “jashtëzakonisht krenare” për Lagerpusch dhe dënoi “budallallëkun” dhe brutalitetin e sulmit të spektatorëve. “Për mua ishte një shok i vërtetë – prisnim që njerëzit të flisnin, madje edhe të bërtisnin, sepse, natyrisht, monologu i fundit është një provokim,” tha ajo.

Ajo shtoi se Lagerpusch, të cilin e përshkroi si “të traumatizuar”, ishte kaq efektiv në rol sepse e shprehte mesazhin e urrejtjes dhe ndarjes me një ton të butë dhe të afërt. “Por mbeta e habitur nga budallallëku… Askush nuk e priste që dikush nga publiku të ngjitej në skenë dhe të përpiqej të godiste aktorin… Kjo pritet nga njerëzit që votojmë kundër, por jo nga ata që duhet të jenë në anën tonë.”

Koležnik tha se qëllimi i saj nuk ishte të bënte që shoqëria liberale evropiane të ndihej mirë përmes një konsensusi kundër intolerancës, por t’i frikësonte. “Valët e ardhshme të fashizmit nuk do të jenë monstra. Do të jenë njerëz normalë, të mirë,” tha ajo.

Kritiku Christoph Ohrem nga transmetuesi publik WDR, i pranishëm në premierë, publikoi një regjistrim të shkurtër audio të trazirës, që sipas tij kujtonte epokën e Shekspirit. Ai vuri në dukje se veprat e Rodrigues shpesh shkaktojnë reagime të forta nga publiku dhe përfundoi se ishte një “shfaqje e mirë” sepse i nxjerr spektatorët jashtë zonës së tyre të rehatisë. Rodrigues ka thënë se synonte të shkaktonte një trazirë me këtë shfaqje.

Në recensimin e tij, Krumbholz fajësoi spektatorët për trazirën. “Disa pjesë të publikut të Bochum, që do të mendohej të ishin më të informuarit për teatër në vend, duket se janë shumë të paditur, për të thënë qartë, për të dalluar midis fiksionit dhe realitetit,” tha ai.

Në faqen e teatrit në Instagram u shpreh mbështetje për Bochum, ku një komentues vuri në dukje se një performancë e mëvonshme me masa sigurie të shtuar dhe një thirrje për qetësi nga zv/udhëheqësja Angela Obst shkoi pa incidente.

Një spektatore tha se ishte “e shokuar nga mungesa e respektit të disa njerëzve në teatër” kur “aktori po bënte vetëm punën e tij”. Një tjetër e përshkroi situatën si “të frikshme” kur “ndërsa supozoheshin antifashistë, disa spektatorë sulmuan skenën dhe aktorët. Kjo është, në thelb, një qëndrim fashist ndaj artit dhe teatrit dhe, sipas mendimit tim, nuk duhet të ndodhë kurrë.”

Shfaqja e Rodrigues ka fituar disa çmime, duke përfshirë performancën më të mirë të huaj në çmimet italiane Ubu dhe çmimin ekuivalent nga Unioni i Kritikut Francez. /GazetaExpress/