Parkinsoni: 4 shenja të hershme që nuk duhen shpërfillur

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

16/02/2026 18:44

Dridhjet shpesh konsiderohen si shenja kryesore paralajmëruese e sëmundjes së Parkinsonit, një çrregullim neurodegjenerativ që prek mbi 166,000 persona në Mbretërinë e Bashkuar.

Por ekspertët paralajmërojnë se simptomat e para mund të jenë shumë më të fshehta dhe të shfaqen vite – madje dekada – përpara se të duken problemet e lëvizjes.

Në fakt, një dridhje në gjendje qetësie nuk është e domosdoshme për diagnozën, dhe rreth një në pesë pacientë me Parkinson nuk e zhvillojnë kurrë atë. Hulumtimet e reja tregojnë se sëmundja, e cila është në rritje, mund të japë shenja paralajmëruese shumë më herët nga sa mendohej.

Parkinsoni shkaktohet nga humbja graduale e qelizave nervore në një zonë të trurit që prodhon dopaminë – një substancë thelbësore për koordinimin e lëvizjeve. Me rënien e dopaminës shfaqen probleme si ngurtësimi, rëniet dhe vështirësitë në lëvizje, të cilat përkeqësohen me kalimin e kohës.

Edhe pse sëmundja nuk ka shërim, diagnostikimi i hershëm lejon trajtime që përmirësojnë ndjeshëm cilësinë e jetës. Ja katër shenja të hershme që ekspertët thonë se nuk duhen injoruar:

Humbja e nuhatjes

Deri në 95% e personave me Parkinson përjetojnë humbje ose ulje të nuhatjes (anosmi) përpara diagnozës. Studimet tregojnë se kjo shenjë mund të shfaqet deri në 20 vjet më herët dhe shoqërohet me një rrezik pesëfish më të lartë për zhvillimin e sëmundjes.

Profesori i neurologjisë Ronald Postuma nga McGill University shpjegon se humbja e nuhatjes shpesh ndodh gradualisht dhe mund të kalojë pa u vënë re. Ajo mund të ndikojë në oreks, peshë, humor dhe siguri (p.sh. pamundësia për të ndjerë erën e djegies).

“Aktrimi” i ëndrrave

Të folurit, goditjet apo ngritja në shtrat gjatë gjumit mund të jenë shenja të hershme. Normalisht, gjatë fazës REM të gjumit trupi është pothuajse i paralizuar, por te personat me çrregullim të sjelljes në gjumin REM kjo paralizë humbet dhe ëndrrat “jetohen”.

Studimet tregojnë se 50–70% e këtyre personave zhvillojnë Parkinson ose një sëmundje të ngjashme brenda 5–10 vjetësh. Te personat mbi 50 vjeç, rreziku është shumëfish më i lartë krahasuar me ata pa këtë çrregullim.

Kapsllëku i vazhdueshëm

Edhe pse kapsllëku është i zakonshëm, ai prek rreth dy të tretat e personave me Parkinson dhe mund të shfaqet shumë herët. Besohet se sëmundja ndikon në nervat e traktit tretës dhe në muskujt e zorrëve, duke ngadalësuar lëvizjen e tyre.

Një analizë e madhe studimesh ka treguar se personat me kapsllëk kanë rreth dyfish rrezik më të lartë për të zhvilluar Parkinson. Sipas Prof. Postuma, edhe kapsllëku në moshë të re mund të lidhet me rrezik të shtuar dekada më vonë.

Marramendja kur ngriheni në këmbë

Marramendja e përsëritur gjatë ngritjes në këmbë mund të lidhet me hipotensionin ortostatik – një rënie e presionit të gjakut. Kur ky problem ka origjinë neurologjike dhe nuk shpjegohet nga dehidratimi, ilaçet apo problemet e zemrës, rreth gjysma e pacientëve mund të zhvillojnë Parkinson ose një sëmundje të ngjashme.

Edhe pse kjo shenjë është më pak e studiuar se të tjerat, kërkimet tregojnë se deri në 23% e personave me hipotension ortostatik të pashpjeguar marrin një diagnozë të tillë brenda 10 viteve.

Jo të gjithë ata që përjetojnë këto simptoma do të zhvillojnë Parkinson. Megjithatë, ekspertët theksojnë se njohja e shenjave të hershme dhe konsultimi me mjekun mund të çojë në diagnozë më të shpejtë dhe trajtim më efektiv. /GazetaExpress/