Shishet antike tregon se romakët përdornin jashtëqitje njerëzore si ilaç

Fun

Gazeta Express

13/02/2026 21:36

Arkeologët kanë zbuluar se romakët e lashtë përdornin jashtëqitjen njerëzore për të trajtuar probleme të zakonshme shëndetësore. Pas analizës së një shisheje qelqi 2,000-vjeçare, është konfirmuar se përmbajtja përfshinte jashtëqitje të tharë njerëzore dhe rigon.

Mendohet se romakët e përdornin këtë metodë për të luftuar infeksionet dhe inflamacionet, një praktikë e dokumentuar gjithashtu në tekstet e lashta egjiptiane, kineze dhe greke. Ky studim ofron provën e parë konkrete që mbështet idenë se ata besonin se jashtëqitja mund të shëronte sëmundje, raporton Daily Star.

Shkencëtarët analizuan mbetjet kafe brenda shishes dhe gjetën gjurmë të jashtëqitjes njerëzore dhe të rigonit, e cila ndoshta përdorej për të fshehur erën e pakëndshme. Shisha u zbulua në një varr në Pergamon, qytet i lashtë në Turqinë e sotme, i rimodeluar nga perandori romak Trajan në fillim të shekullit të dytë.

Pergamoni ishte gjithashtu vendbanimi i mjekut të shquar Galen i Pergamonit, i konsideruar një nga mjekët më të njohur të antikitetit, krahas Hipokratit.

“Trajtimet farmacologjike bazuar në jashtëqitje janë të dokumentuara gjerësisht në tekstet mjekësore greko-romake,” tha autori kryesor, Dr Cenker Atila nga Universiteti Sivas Cumhuriyet në Turqi.

“Përdorimi i jashtëqitjes si formë trajtimi ishte i njohur në botën e lashtë egjiptiane, kineze, greke dhe romake, sipas burimeve të shkruara. Megjithatë, deri tani nuk kishte prova arkeologjike të kësaj praktike. Përmbajtja e shishes zbuloi një përzierje të dallueshme të biomarkerave të jashtëqitjes njerëzore dhe komponimeve aromatike si karvakroli, një përbërës kryesor i vajit të rigonit. Këto rezultate përputhen me recetat klasike që kombinonin jashtëqitjen me agjentë për të maskuar erën dhe për të rritur pranimin nga pacientët.”

Hulumtuesit po shqyrtojnë tani shishe dhe enë qeramike të tjera që ruhen në muze të ndryshëm në Turqi për të përcaktuar nëse ekzistojnë mostra të tjera farmaceutike të lashta. Nëse zbulime të tjera dalin, kjo mund të çojë në një rivlerësim të mahnitshëm dhe grotesk të praktikave mjekësore romake – me ilaçe nga jashtëqitja e përzier me barishte, të fshehura në koleksione për shekuj.

Fatmirësisht, mjekësia bashkëkohore ka përparuar ndjeshëm, megjithatë transplantet moderne të mikrobiotës fekale (të administruara profesionalisht për infeksione serioze të zorrëve) tregojnë se ideja që substancat e marra nga zorra mund të ndihmojnë shërimin nuk është krejtësisht e gabuar.

Duket se romakët kishin kuptuar diçka të rëndësishme, edhe pse me një metodë shumë më pak të këndshme për t’u aplikuar. /GazetaExpress/