“Më e vjetra veriore” e Britanisë ishte një vajzë e vogël

Mistere

Gazeta Express

13/02/2026 21:08

Një studim i ri ka zbuluar se “në veri i Britanisë më i vjetri” ishte në fakt një vajzë trevjeçare.

Mbresat, që datojnë rreth 11,000 vjet më parë, u gjetën në Heaning Wood Bone Cave në Great Urswick të Cumbria në 2023.

Fillimisht, studiuesit sugjeruan se mbetjet i përkisnin një burri. Por tani, ekspertët nga University of Lancashire kanë arritur të nxjerrin mjaftueshëm ADN nga kockat për të identifikuar se kush ishte në të vërtetë.

Sipas analizës, ato i përkasin një fëmije femër, me moshë midis 2.5 dhe 3.5 vjeç.

Ekipi e ka pagëzuar vogëlushen “Ossick Lass”, që në dialektin lokal do të thotë “vajza e Urswick”.

“Është hera e parë që mund të jemi kaq të saktë për moshën e një fëmije kaq të vjetër dhe të jemi të sigurt që bëhet fjalë për një femër,” tha Dr Rick Peterson, autori kryesor i studimit.

Ndërsa mbetje të tjera njerëzore janë gjetur më parë në jug të Anglisë dhe Uells, ky është zbulimi më i vjetër në veri të vendit.

Arkeologu lokal Martin Stables filloi gërmimet në këtë vend që në 2016. Që atëherë, ai ka zbuluar gjithçka, nga kockat njerëzore dhe të kafshëve, te veglat prej guri, enët parahistorike dhe bizhuteritë.

“Janë pothuajse 10 vjet që nga fillimi i gërmimeve në korrik 2016 dhe nuk mund ta kisha imagjinuar këtë udhëtim që kam ndërmarrë,” tha Stables.

“Efektivisht, unë isha i pari që dëshmova varrimin e kujdesshëm të fëmijës së dikujt mbi 11,000 vjet më parë.”

Në total, tetë individë janë gjetur në shpellë, ndërsa të tjerët datojnë në Epokën e Bronzit (4,500–2,500 vjet më parë) ose Neolitik (7,100–3,500 vjet më parë).

Studiuesit u habitën kur zbuluan se mbetjet e Ossick Lass ishin shumë më të vjetra se të tjerat.

Vogëlushja do të kishte qenë një nga njerëzit e parë që u rikthyen në Britani pas Epokës së Akullit të fundit, kur akulli mbulonte rreth 30% të tokës në botë.

Në atë kohë në Britani, akulli dhe rrjedhat e ujit shtriheshin deri në Bristol Channel. Mbetje të tjera njerëzore njihen nga jugu i Anglisë dhe Uellsi, por efekti shkatërrues i akullnajave e bën këtë lloj zbulimi shumë të rrallë në veri të vendit.

“11,000 vjet më parë është një periudhë jashtëzakonisht e hershme për veri,” tha më parë Dr Peterson për BBC.

“Për ta vendosur në perspektivë, Epoka e fundit e Akullit përfundoi rreth 11,600 vjet më parë. Pas kësaj, temperatura globale u ngroh shpejt në rreth 100 vjet, duke krijuar klimën që kemi sot. Këta njerëz janë pikërisht kaq të hershëm sa mund të prisnim – pionierët që po ripopullonin tokën pas Epokës së Akullit.”

Përpara këtij zbulimi, “veriori më i hershëm” ishte një varrim 10,000-vjeçar në Kents Bank Cavern, i zbuluar në 2013.

Si pjesë e studimit të fundit, ekipi analizoi gjithashtu një dhëmb dreri me vrima dhe perla të gjetura në vend. Kjo konfirmoi se ato datojnë gjithashtu 11,000 vjet më parë – pothuajse të njëjta me moshën e Ossick Lass.

“Duke datuar bizhuteritë në të njëjtën periudhë me mbetjet ofrohet një provë shtesë që ky ishte një varrim i qëllimshëm dhe hap diskutime mbi rëndësinë e varrimeve në shpellë gjatë kësaj periudhe,” tha Dr Peterson.

“Grupet moderne të gjuetarëve dhe mbledhësve shpesh shohin shpellat si një portë për në botën shpirtërore. Kjo mund të shpjegojë pse shohim kaq shumë shpellash të përdorura për varrime nga gjuetarët-mbledhës të Mesolitikut të hershëm në Europën Veriore.” /GazetaExpress/