Liderët evropianë e amerikanë bien dakord për një gjë: Rendi i vjetër botëror “nuk ekziston më”

Lajme

Gazeta Express

13/02/2026 19:30

Liderët evropianë u përgatitën për një Konferencë të ashpër të Sigurisë në Mynih të premten, ndërsa kancelari gjerman Friedrich Merz theksoi qartë se rendi ndërkombëtar “nuk ekziston më” – një nga pikat e pakta të dakordimit mes aleatëve të përçarë në aleancën transatlantike.

Fjalimi i Merz në konferencën në jug të Gjermanisë, e cila mbledh zyrtarë nga mbarë bota për të diskutuar sigurinë ndërkombëtare dhe për të zhvilluar bisedime diplomatike, vuri në pah ndarjen në rritje mes Shteteve të Bashkuara dhe Evropës, raporton CNN, përcjell Express.

Lideri gjerman i qendrës së djathtë, nga partia Bashkimi Kristian-Demokrat (CDU), paralajmëroi se liria e Evropës “nuk është më e garantuar” në një epokë ku fuqitë e mëdha shpërfillin rregullat ndërkombëtare. Ai dënoi luftën e agresionit të Rusisë kundër Ukrainës, duke bërë thirrje që Evropa të investojë në forcimin e kapaciteteve të veta parandaluese. Gjithashtu kritikoi hapur administratën e presidentit amerikan Donald Trump për politikat e saj mbi tarifat, ndryshimet klimatike dhe luftërat kulturore – komente që mund të mos priten mirë në Uashington.

Megjithatë, sa i përket idesë se rendi i mëparshëm botëror ka marrë fund, administrata amerikane duket se është në një linjë.

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi të enjten mbrëma, teksa nisej për në Mynih, se “bota e vjetër ka ikur, sinqerisht” dhe se “jetojmë në një epokë të re të gjeopolitikës”.

“Kjo do të kërkojë nga të gjithë ne të rishqyrtojmë se si duket kjo epokë e re dhe cili do të jetë roli ynë,” shtoi Rubio, duke theksuar se Evropa është e rëndësishme për SHBA-në. “Mendoj se ata duan ndershmëri. Duan të dinë se ku po shkojmë, ku do të donim të shkonim dhe ku do të donim të shkonim së bashku me ta.”

Të nesërmen, Merz ishte vërtet i drejtpërdrejtë në vlerësimin e marrëdhënies transatlantike.

“Është hapur një ndarje mes Evropës dhe Shteteve të Bashkuara,” tha ai, duke vajtuar fundin e një rendi ndërkombëtar të bazuar në të drejta dhe rregulla.

“Pretendimi i Shteteve të Bashkuara për udhëheqje është sfiduar, dhe ndoshta është humbur,” shtoi ai.

Më tej, kancelari gjerman ofroi një lloj kundërpërgjigjeje ndaj fjalimit konfrontues të mbajtur nga zëvendëspresidenti amerikan JD Vance në konferencën e vitit të kaluar. Në fjalimin e tij të vitit 2025, Vance kishte sulmuar politikanët evropianë, duke pretenduar se ata po shtypnin lirinë e shprehjes, po humbnin kontrollin mbi emigracionin dhe po refuzonin të bashkëpunonin me partitë e djathta radikale në qeveri.

Një vit më pas, Merz reagoi duke thënë: “Beteja kulturore e MAGA-s në SHBA nuk është e jona. Liria e shprehjes këtu (në Gjermani) përfundon aty ku fjalët e thëna drejtohen kundër dinjitetit njerëzor dhe ligjit tonë themelor.”

“Ne nuk besojmë në tarifa dhe proteksionizëm, por në tregti të lirë,” shtoi Merz, një deklaratë që u prit me duartrokitje të forta.

“Ne i përmbahemi marrëveshjeve klimatike dhe Organizatës Botërore të Shëndetësisë, sepse jemi të bindur se sfidat globale mund të zgjidhen vetëm së bashku,” tha ai, sërish mes duartrokitjesh.

Këto komente vijnë pasi administrata Trump rriti tarifat ndaj Bashkimit Evropian dhe Mbretërisë së Bashkuar në vitin 2025, si dhe u tërhoq nga Marrëveshja e Parisit për klimën dhe nga OBSH-ja.

Më pas, kancelari gjerman kaloi në anglisht, me një paralajmërim të drejtpërdrejtë për udhëheqjen amerikane, por edhe me një thirrje për të riparuar marrëdhëniet transatlantike.

“Në epokën e rivalitetit mes fuqive të mëdha, as Shtetet e Bashkuara nuk do të jenë mjaftueshëm të fuqishme për të vepruar të vetme,” paralajmëroi Merz. “Të dashur miq, të qenit pjesë e NATO-s nuk është vetëm avantazh konkurrues për Evropën, por edhe për Shtetet e Bashkuara.”

Merz pritet të zhvillojë takime dypalëshe me Rubion, si dhe me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky gjatë konferencës së këtij viti.

Forumi zhvillohet vetëm disa javë pas një tjetër takimi të tensionuar të liderëve botërorë në Davos, Zvicër, ku Trump mbajti një fjalim duke kritikuar liderët evropianë për politikat e tyre të migracionit dhe duke u ankuar se SHBA-ja ishte shfrytëzuar nga aleatët evropianë.