“Your Life Without Me”: Shkatërrimi brenda familjes

Arte

Gazeta Express

10/02/2026 19:28

Romani Your Life Without Me i James Meek ndërthur një komplot tronditës – planin për të hedhur në erë Katedralen e Shën Palit – me një dramë të heshtur familjare, duke e parë aktin e shkatërrimit si diçka që njëkohësisht mund të jetë edhe krijuese.

Ideja se prishja e madhe mund të hapë rrugë për diçka të re është një mendësi e vjetër: nga Picasso te panku i viteve ’70, nga Shiva Shkatërruesi te anarkistët e Conrad-it. Shkatërro për të filluar nga e para – ose thjesht për kënaqësinë e shkatërrimit. Kjo filozofi përshkon edhe romanin e Meek-ut, ku figura e Raf-it, “engjëlli i shkatërrimit”, endet në periferi të një drame intime.

Raf është një specialist demolimesh, inxhinier i talentuar dhe radikal nga natyra, që për një projekt doktorature merr leje të studiojë qëndrueshmërinë e Katedrales së Shën Palit ndaj vibrimeve moderne.

Zyrtarisht, ai hap vrima për të vendosur sensorë lëvizjeje. Në fshehtësi, i mbush ato me eksploziv. Për të, katedralja është një simbol i lodhur, një formë që i jep qytetit dinjitet të rremë dhe fsheh teprimet e tij. Shkatërrimi i saj, mendon ai, do të ishte çlirimtar: njerëzit do ta vajtonin, do ta vlerësonin dhe më pas do të ndërtonin diçka të re.

Që në fillim të romanit, Raf ndodhet në burg, pa akuza dhe pa folur me autoritetet. Rrëfimi kthehet pas për të treguar pasojat e këtij akti të parealizuar mbi familjen Burman – familje që e ka pranuar atë si bir jozyrtar.

 Z. Burman, ish-mësuesi i tij i anglishtes dhe një figurë atërore, ndjen faj se mos e ka shtyrë pa dashje drejt ekstremizmit. Por drama e vërtetë është më e thellë: familja ende nuk e ka përballuar humbjen e Adës, bashkëshortes karizmatike, ndërsa vajza e tyre Leila jeton e mbushur me mllef dhe zhgënjim.

Meek bën një lëvizje të zgjuar narrative: zhvendos tensionin nga kërcënimi terrorist te hapësirat e ngushta të shtëpisë familjare. Ajo shtëpi ndihet e thyer, e rrezikshme, si një guaskë e së shkuarës. Babai dëshiron të flasë normalisht me vajzën e tij, por Leila e refuzon: “Të flasësh si qenie njerëzore nuk është mënyra si flasin njerëzit.”

Edhe pse vendosur në ditët tona, romani mbetet thellësisht i lidhur me të shkuarën, duke kaluar mes perspektivave të ndryshme dhe duke peshuar ruajtjen përballë shkatërrimit, detyrimin përballë lirisë. Katedralja e Shën Palit shndërrohet në një simbol për mungesën e Adës dhe boshllëkun që ka lënë pas.

Në thelb, Your Life Without Me funksionon më së miri jo si thriller apo roman politik, por si një portret i ndjeshëm dhe njerëzor i një familjeje angleze në ndryshim. Personazhet e Meek-ut janë kompleksë, të lënduar, të gabueshëm, por të qëndrueshëm – aq realë, saqë lexuesi i ndien të fortë dhe të brishtë njëkohësisht, deri në çastin kur gjithçka rrezikon të shembet. /GazetaExpress/