Të jetosh mirë me demencë: Trajtime dhe mbështetje

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

04/02/2026 19:11

Çdo tre minuta, dikujt në Mbretërinë e Bashkuar i diagnostikohet demenca. Është një lajm i vështirë për pacientin dhe familjen e tij, ndërsa frika dhe keqkuptimet rreth kësaj gjendjeje – që prek rreth një milion njerëz – shpesh vonojnë kërkimin e ndihmës mjekësore.

 Megjithatë, ekspertët theksojnë se sa më herët të vendoset diagnoza, aq më të mira janë mundësitë për trajtim, planifikim dhe një jetë sa më cilësore.

Demenca është një term i përgjithshëm për disa sëmundje që dëmtojnë funksionimin e qelizave të trurit. Ajo shfaqet me humbje kujtese, por edhe me ndryshime në sjellje, personalitet, përqendrim dhe aftësi për të kryer aktivitete të përditshme. Sëmundja përparon gradualisht, duke kaluar nga faza e lehtë, në të moderuarën dhe më pas në atë të rëndë.

Një diagnozë demence nuk do të thotë fund i jetës aktive. Studimet tregojnë se trajtimi, kujdesi dhe mbështetja e duhur mund të përmirësojnë ndjeshëm cilësinë e jetës, duke ndihmuar njerëzit të ruajnë pavarësinë dhe të vazhdojnë aktivitetet që kanë rëndësi për ta. Mbi 90 për qind e të prekurve raportojnë përfitime nga diagnoza e hershme, si planifikimi i së ardhmes dhe akses në ndihmë praktike.

Çfarë ndodh pas diagnozës?

Medikamentet

Aktualisht nuk ka shërim për demencën, por ekzistojnë trajtime që ndihmojnë në lehtësimin e simptomave dhe ngadalësimin e përparimit të sëmundjes, varësisht nga lloji i saj.

Inhibitorët e kolinesterazës (si donepezili, rivastigmina dhe galantamina) përdoren kryesisht në Alzheimer dhe disa forma të tjera të demencës. Ato ndihmojnë në ruajtjen e një substance të rëndësishme për kujtesën dhe janë më efektive në fazat e hershme.

Memantina, e cila rregullon një tjetër sinjal kimik në tru, përdoret zakonisht në fazat e moderuara dhe të rënda, ose kur trajtimet e tjera nuk tolerohen.

Antitrupat monoklonalë, një brez i ri trajtimesh që synojnë shkakun biologjik të Alzheimerit, mund të ngadalësojnë përparimin e sëmundjes, por aktualisht janë të kufizuar për shkak të kostos dhe përfitimeve relativisht modeste.

Efekti i këtyre barnave ndryshon nga personi në person: disa përjetojnë përmirësim ose stabilizim, ndërsa të tjerë pak ose aspak ndryshim.

Terapitë pa ilaçe

Ekspertët theksojnë se aktiviteti mendor, fizik dhe social është po aq i rëndësishëm sa edhe medikamentet. Ndihma për të qëndruar aktiv, i përfshirë dhe me ndjenjë qëllimi mund të përmirësojë ndjeshëm mirëqenien.

Në fazat e lehta dhe të moderuara, ndihmojnë:

Terapia e stimulimit njohës, me aktivitete në grup si lojëra, muzikë dhe diskutime, e rekomanduar edhe nga udhëzimet zyrtare shëndetësore.

Terapia njohëse–sjellore (CBT), që ndihmon në menaxhimin e ankthit dhe depresionit duke ndryshuar mendimet negative.

Rehabilitimi njohës, ku pacienti mëson strategji praktike për të kryer aktivitetet e përditshme në mënyrë më të pavarur.

Terapia e të folurit dhe gjuhës, e cila ndihmon në komunikim dhe, në faza më të vona, edhe në problemet e gëlltitjes.

Në fazat e rënda, fokusi zhvendoset te mirëqenia emocionale:

Terapia e kujtimeve, që përdor muzikë ose fotografi për të nxitur biseda dhe emocione pozitive.

Art-terapia, si formë komunikimi jo-verbal që ul ankthin dhe sjell qetësi.

Terapia me muzikë, e cila përmirëson humorin dhe zvogëlon sjelljet problematike, edhe në stadet e avancuara.

Çështje ligjore dhe praktike

Pas diagnozës, është e rëndësishme të merren masa praktike:

Njoftimi i autoriteteve për drejtimin e automjetit, pasi disa persona mund të vazhdojnë të drejtojnë mjetin për një periudhë të caktuar.

Njoftimi i punëdhënësit, për të përfituar mbrojtje ligjore dhe përshtatje të arsyeshme në punë.

Vendosja e prokurës së qëndrueshme (power of attorney), për vendime financiare dhe shëndetësore kur personi nuk është më në gjendje t’i marrë vetë.

Hartimi i testamentit, sa kohë personi ka aftësi vendimmarrëse.

Aplikimi për përfitime financiare, të cilat mund të ndihmojnë ndjeshëm familjen dhe kujdestarët.

Në përfundim, demenca është një sfidë e madhe, por me diagnozë të hershme, trajtim të përshtatur dhe mbështetje të vazhdueshme, shumë njerëz mund të jetojnë më gjatë, më aktivë dhe me dinjitet. /GazetaExpress/