Mbipesha lidhet me dhjetëra sëmundje kronike, zbulon studimi

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

04/02/2026 18:47

Një studim i ri ka zbuluar se mbipesha rrit ndjeshëm rrezikun për zhvillimin e 61 sëmundjeve që kufizojnë jetën, duke luajtur rol në rreth 86 për qind të problemeve shëndetësore afatgjata.

Hulumtimi më i madh i këtij lloji deri më sot, i kryer nga Universiteti i Exeter-it, tregon se pesha e tepërt është “forca kryesore shtytëse” pas shumë sëmundjeve që shfaqen njëkohësisht dhe mund të jenë kërcënuese për jetën, si sëmundjet kronike të veshkave, osteoartriti dhe diabeti i tipit 2.

Studiuesit analizuan 71 kombinime sëmundjesh që zakonisht shfaqen së bashku, duke përdorur të dhëna gjenetike dhe shëndetësore nga mijëra pjesëmarrës në studime të mëparshme. Ata zbuluan se obeziteti – i përkufizuar si indeks i masës trupore (BMI) mbi 30 – kontribuonte në 61 nga këto 71 kombinime.

Sipas rezultateve, për çdo 1,000 persona me sëmundje kronike të veshkave dhe osteoartrit, ulja e BMI-së me 4.5 pikë mund të parandalojë rreth 17 raste të shfaqjes së të dyja sëmundjeve. E njëjta ulje e peshës mund të parandalojë edhe rreth 9 raste për 1,000 persona të diabetit të tipit 2 të kombinuar me osteoartritin.

Studimi tregoi gjithashtu se obeziteti shpjegonte të gjithë mbivendosjen gjenetike në dhjetë çifte sëmundjesh, duke sugjeruar se pesha e tepërt është arsyeja kryesore pse ato shfaqen bashkë. Ndër këto çifte përfshihen: sëmundja kronike e veshkave dhe sëmundja pulmonare obstruktive kronike (COPD), përdhesi dhe apnea e gjumit, si dhe sëmundja e veshkave me diabetin e tipit 2.

Profesori Jack Bowden, udhëheqës i studimit, tha se prej kohësh dihej se disa sëmundje shfaqen shpesh së bashku dhe se obeziteti rrit rrezikun për shumë prej tyre. “Ky është studimi i parë në shkallë të gjerë që përdor gjenetikën për të matur rolin e obezitetit në shfaqjen e sëmundjeve tek i njëjti individ,” theksoi ai, duke shtuar se gjetjet do t’i ndihmojnë mjekët të japin këshilla më të synuara për pacientët.

Studiuesit identifikuan edhe rastet ku obeziteti nuk është shkaku kryesor dhe po hetojnë faktorë të tjerë të mundshëm. Gjetjet, të publikuara në revistën Communications Medicine, forcojnë thirrjet për trajtimin e obezitetit përmes programeve të shëndetit publik, pasi kjo mund të ulë ndjeshëm rrezikun e grumbullimit të disa sëmundjeve kronike.

Në Mbretërinë e Bashkuar, obeziteti vlerësohet se i kushton ekonomisë rreth 100 miliardë paund në vit, përfshirë rreth 19 miliardë paund shpenzime për sistemin shëndetësor NHS. Aktualisht, të paktën nëntë milionë njerëz jetojnë me dy ose më shumë sëmundje afatgjata, një pjesë e të cilave mund të parandalohen përmes menaxhimit të peshës.

Megjithatë, studimi ka kufizime: të dhënat vinin kryesisht nga popullata e Europës Veriore dhe nuk merrnin parasysh faktorët e stilit të jetesës, të cilët dihet se ndikojnë në obezitet.

Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu për rrezikun në rritje të sindromës kardiovaskulare–veshkore–metabolike (CKM), e cila lidh sëmundjet e zemrës, veshkave, diabetin e tipit 2 dhe obezitetin. Kur këto sëmundje shfaqen së bashku, ato përshpejtojnë ndjeshëm dëmtimin e zemrës, enëve të gjakut dhe veshkave. Vlerësohet se miliona të rritur të tjerë mund ta zhvillojnë këtë sindromë në vitet në vijim, nëse nuk merren masa parandaluese. /GazetaExpress/