Sfida me farat chia: Rrezik mbytjeje dhe probleme tretjeje

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

03/02/2026 19:09

Një trend i ri në TikTok, i njohur si “sfida me farat chia”, po përhapet me shpejtësi, ndërsa ekspertët paralajmërojnë se ai mund të përbëjë rrezik serioz për shëndetin, përfshirë mbytjen dhe çrregullimet e tretjes.

Sfida konsiston në pirjen e një gote uji me dy lugë gjelle fara chia, çdo ditë për 7 deri në 40 ditë rresht. Pjesëmarrësit pretendojnë se kjo i ka ndihmuar të humbin peshë me pak përpjekje. Në rrjete sociale, pija quhet shpesh “ujë bretkosash”, për shkak të pamjes dhe strukturës xhelatinoze, dhe promovohet si një “laksativ natyral”.

Pse është e rrezikshme?

Farat chia janë shumë hidrofílike: ato mund të thithin deri në 27 herë peshën e tyre në lëng dhe formojnë një masë të trashë xhelatinoze. Kjo i bën të dobishme në kuzhinë (për smoothie, puding chia apo si zëvendësues i vezës), por të rrezikshme nëse konsumohen gabim.

Nëse gëlltiten të thata dhe shoqërohen me ujë, farat mund të fryhen në fyt dhe të shkaktojnë bllokim, mbytje apo edhe asfiksi. Ky rrezik nuk është thjesht teori: në vitin 2014, një burrë u paraqit në një spital në Karolinën e Veriut i paaftë të gëlltiste, pasi farat chia kishin krijuar një masë të fortë në ezofag. Mjekët u detyruan të përdornin një endoskop për ta hequr gradualisht bllokimin.

Probleme edhe në tretje

Rreziku nuk kufizohet vetëm te fyti. Nutricionistët paralajmërojnë se konsumimi i farave chia të thata ose në sasi të mëdha mund të shkaktojë dhimbje barku, kapsllëk, fryrje dhe gazra. Kjo ndodh sepse ato janë shumë të pasura me fibra – rreth 10 gramë fibra në vetëm 28 gramë fara.

Sipas nutricionistëve, farat chia mund të ndihmojnë në menaxhimin e peshës, sepse rrisin ndjesinë e ngopjes, por nuk janë mjet për dobësim më vete dhe përmbajnë gjithashtu kalori. Konsumimi i tepruar nuk sjell përfitime shtesë.

Jo “zgjidhje magjike”

Ekspertët theksojnë se farat chia nuk janë detoks, as kurë universale dhe as rrugë e shpejtë drejt humbjes së dhjamit. Ato mund të jenë të dobishme si pjesë e një diete të balancuar, por nuk kompensojnë ushqyerjen e dobët, vaktet e çrregullta apo mungesën e fibrave nga burime të tjera.

Nutricionistët këshillojnë kujdes të veçantë për personat me vështirësi në gëlltitje, probleme serioze të tretjes ose alergji ndaj farave. Ata që janë të prirur ndaj fryrjes duhet të fillojnë me sasi shumë të vogla dhe t’i rrisin gradualisht.

Si të konsumohen në mënyrë të sigurt

Farat chia duhen njomur paraprakisht në ujë, qumësht ose kos derisa të formojnë xhel, ose të shtohen në ushqime të lëngshme. Një porcion i vogël është i mjaftueshëm për të mbështetur tretjen, rregullsinë e zorrëve, stabilitetin e sheqerit në gjak dhe kolesterolin.

Ato ofrojnë gjithashtu omega-3 bimore (ALA) dhe pak proteina, duke kontribuar në ndjesinë e ngopjes, por jo si burim kryesor proteinash.

Së fundmi, disa studime sugjerojnë se farat chia mund të ndihmojnë në mbrojtjen e trurit dhe trupit nga efektet e dëmshme të ushqimeve ultra të përpunuara. Megjithatë, ekspertët janë të qartë: shëndeti afatgjatë varet nga dieta në tërësi dhe stili i jetesës, jo nga një “superushqim” i vetëm. /GazetaExpress/