Ilaçi i diabetit që mund të mbrojë shikimin

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

03/02/2026 19:05

Një ilaç i lirë për diabetin e tipit 2, i përdorur nga miliona njerëz, mund të ndihmojë në mbrojtjen nga shkaku më i shpeshtë i humbjes së shikimit, sipas një studimi të ri.

Mjekët kanë zbuluar se metformina, një medikament që i kushton NHS-së vetëm 35 peni për tabletë, lidhet me një ngadalësim të përparimit të degjenerimit makular të lidhur me moshën (AMD) – një sëmundje që prek rreth 600 mijë persona në Mbretërinë e Bashkuar.

Edhe pse AMD rrallë çon në verbëri totale, ajo shkakton shikim të turbullt, të deformuar dhe njolla të errëta në fushën pamore, duke e bërë të vështirë leximin dhe njohjen e fytyrave. Është shkaku kryesor i humbjes së shikimit te të moshuarit: rreth moshës 60 vjeç prek një në 2,000 persona, ndërsa në moshën 90 vjeç një në pesë.

Nuk ka një shkak të vetëm të AMD-së, por rreziku rritet nga mosha dhe faktorë të stilit të jetesës si duhanpirja, obeziteti, konsumimi i alkoolit dhe një dietë e pasur me ushqime të përpunuara e e varfër në fruta dhe perime.

Sëmundja zakonisht shfaqet pas të 50-ave dhe me kalimin e kohës dëmton indin e ndjeshëm ndaj dritës në sy, ose përmes vdekjes së qelizave, ose përmes rritjes jonormale të enëve të gjakut. Aktualisht nuk ka një trajtim të licencuar për AMD, por studiuesit sugjerojnë se metformina mund të jetë një alternativë e arritshme.

Çfarë tregoi studimi?

Studimi, i kryer nga Universiteti i Liverpoolit dhe i publikuar në BMJ, analizoi të dhënat e 2,545 personave me diabet mbi moshën 55 vjeç, të cilët morën pjesë në programin rutinë të kontrollit të syve në Liverpool.

Fotografi të retinës u morën në vitin 2011 dhe përsëri në 2016 dhe u vlerësuan nga specialistë, duke i klasifikuar rastet në AMD të hershme, të ndërmjetme dhe të vonshme – kjo e fundit është faza me rrezikun më të lartë për humbje serioze të shikimit.

Rezultatet treguan se personat që merrnin metforminë kishin 37 për qind më pak gjasa të zhvillonin AMD të ndërmjetme brenda pesë viteve, krahasuar me ata që nuk e merrnin ilaçin. Megjithatë, metformina nuk uli rrezikun për AMD të hershme dhe as nuk e ngadalësoi përparimin nga faza e hershme në ato më të avancuara.

Autorët theksojnë disa kufizime: grupi që merrte metforminë ishte pak më i ri dhe më i shëndetshëm, nuk kishte të dhëna të detajuara mbi dozën dhe kohëzgjatjen e përdorimit të ilaçit, si dhe mungonin informacionet për dietën apo suplementet ushqimore. Për më tepër, rezultatet vlejnë vetëm për personat me diabet, jo për popullatën e përgjithshme.

Studiuesit sugjerojnë se metformina mund të mbrojë retinën përmes efekteve anti-inflamatore dhe anti-plakje, por kërkohen studime të mëtejshme.

Dr. Nick Beare, okulisti që drejtoi studimin, tha:

“Shumica e personave me AMD nuk kanë asnjë trajtim, ndaj ky është një hap shumë i rëndësishëm. Tani duhet ta testojmë metforminën në prova klinike si trajtim për AMD. Ajo ka potencialin të shpëtojë shikimin e shumë njerëzve.”

Një ilaç me potencial të gjerë

Metformina përdoret prej më shumë se 60 vitesh. Ajo ul prodhimin e sheqerit nga mëlçia dhe përmirëson reagimin e trupit ndaj insulinës. Studime të fundit kanë treguar se ky ilaç mund të ketë edhe përfitime të tjera, përfshirë një rol mbrojtës kundër disa llojeve të kancerit të gjakut.

AMD e ndërmjetme dhe e avancuar prek 10–15 për qind të personave mbi 65 vjeç, që përkthehet në 1.1–1.8 milionë njerëz në Mbretërinë e Bashkuar. Është shkaku më i zakonshëm i verbërisë në vendet me të ardhura të larta dhe kostoja vjetore e saj vlerësohet në mbi 11 miliardë paund.

Çfarë është AMD?

Degjenerimi makular i lidhur me moshën është një sëmundje pa dhimbje që çon në humbje graduale të shikimit qendror. Nuk shkakton verbëri totale, por e bën të vështirë leximin, drejtimin e makinës dhe njohjen e fytyrave. Shkaktarët kryesorë mendohet të jenë plakja, gjenetika dhe duhanpirja.

Ndërkohë, kërkimet për trajtime të reja vazhdojnë, duke përfshirë teknologji inovative si implantet mikroskopike në pjesën e pasme të syrit që synojnë rikthimin e shikimit të humbur. /GazetaExpress/