Omega-3 për zemrën dhe trurin: Jo vetëm nga peshku

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

03/02/2026 18:47

Vajrat e peshkut janë ndër suplementet më të përdorura në Mbretërinë e Bashkuar: rreth një e treta e popullsisë i merr rregullisht. Ato reklamohen për përfitime që variojnë nga mbrojtja e zemrës dhe trurit deri te ruajtja e shikimit. Por a ia vlen vërtet t’i marrësh në formë kapsulash?

Ekspertët bien dakord se omega-3 janë të dobishme, por mënyra si i marrim ka rëndësi. Këto acide yndyrore luajnë rol kyç në funksionimin e çdo qelize të trupit. Ato ndihmojnë enët e gjakut dhe zemrën duke ulur trigliceridet në gjak – nivelet e larta të të cilave e ngurtësojnë dhe ngushtojnë arteriet, duke rritur rrezikun e mpiksjes së gjakut, shpjegon profesor Philip Calder, studiues kryesor i omega-3 në Universitetin e Southamptonit.

Edhe pse vajrat nxirren nga peshq të yndyrshëm si salmoni, sardelja dhe açuja, burimi fillestar i omega-3 janë algat mikroskopike që këta peshq konsumojnë. Dy format më të rëndësishme për shëndetin janë EPA (acidi eikosapentaenoik) dhe DHA (acidi dokosaheksaenoik).

Sipas profesor Calder, rreth 75 për qind e njerëzve nuk marrin mjaftueshëm EPA dhe DHA, përveç rasteve kur konsumojnë rregullisht peshk të yndyrshëm ose suplemente. Kjo është e rëndësishme sepse këto yndyra lidhen me funksionim më të mirë të organeve dhe shëndet më të mirë në përgjithësi – nga shtatzënia deri në moshën e tretë.

Rekomandimi qeveritar është 450 mg EPA + DHA në ditë, që korrespondon me një porcion peshku të yndyrshëm dhe një porcion peshku të bardhë në javë. Por vetëm rreth 25 për qind e britanikëve e arrijnë këtë përmes dietës, ndaj suplementet shpesh bëhen të nevojshme.

Çfarë thotë shkenca?

Analizat e mëdha shkencore, përfshirë një rishikim të Cochrane në vitin 2020, sugjerojnë se suplementet me vaj peshku mund të ulin rrezikun e sëmundjeve të zemrës. Ka gjithashtu interes në rritje për rolin e omega-3 në shëndetin e trurit dhe parandalimin e demencës.

DHA përbën rreth 10–15 për qind të lëndës gri të trurit. Një studim i vitit 2022 tregoi se personat me nivele më të larta omega-3 në gjak kishin rezultate më të mira në testet e funksionit të trurit. Studime të tjera kanë gjetur nivele më të ulëta omega-3 te gratë me Alzheimer.

Çfarë duhet të keni parasysh kur blini?

Profesor Calder paralajmëron: kontrolloni gjithmonë sasinë e EPA dhe DHA, jo vetëm totalin e omega-3. Disa produkte përfshijnë yndyra të tjera më pak të rëndësishme.

Suplementet e vajit të peshkut janë përgjithësisht të sigurta, por mund të shkaktojnë urth, shqetësime gastrike apo “gromësima me shije peshku”. Personat me sëmundje kronike ose që marrin ilaçe duhet të konsultohen me mjekun.

Një tjetër detaj praktik: vajrat e peshkut prishen me kalimin e kohës, sidomos në dritë dhe nxehtësi. Prandaj rekomandohet të blihen sasi për 1–2 muaj dhe të kontrollohet data e skadencës.

Po alternativa pa peshk?

Për vegjetarianët dhe veganët, omega-3 nga algat është zgjedhja më e mirë, sepse përmban drejtpërdrejt EPA dhe DHA. Suplementet nga farat e lirit apo arrat përmbajnë një formë tjetër (ALA), të cilën trupi e shndërron shumë dobët në EPA/DHA (më pak se 5 për qind).

Përfitimet për zemrën dhe trurin vijnë nga EPA dhe DHA, jo thjesht nga “omega-3” në përgjithësi. Për shumicën e njerëzve, marrja e tyre përmes suplementeve cilësore – përfshirë ato me bazë algash – është më praktike sesa mbështetja vetëm te konsumimi i peshkut. Por sasia, cilësia dhe freskia e produktit janë vendimtare. /GazetaExpress/