Roli egjiptian i humbur rihap debatin mbi gjigantët biblikë

Arte

Gazeta Express

02/02/2026 21:33

Një papirus egjiptian i lashtë, i ruajtur në British Museum, ka rikthyer diskutimet mbi disa nga pretendimet më të diskutueshme biblike për gjigantët.

Dokumenti, i njohur si Anastasi I, daton rreth 3,300 vjet më parë dhe ndodhet në koleksionin e muzeut që nga viti 1839. Së fundmi, ai është ripublikuar nga Associates for Biblical Research, duke rindezur interesin mbi lidhjet e mundshme me rrëfimet biblike.

Papirusi përshkruan takime me popullsinë Shosu, të cilët thuhet se ishin të gjatë “katër ose pesë kuba” – rreth dy deri në dy e gjysmë metra, deri në tetë këmbë lartësi. Mbështetësit e teorisë argumentojnë se teksti ofron një konfirmim jo-biblik për historitë e Librit të Vjetër mbi gjigantët, që shfaqen shpesh përtej tregimit të njohur të Davidit dhe Goliath.

Një kub egjiptian ishte rreth 20 inç, që do të thotë se Shosu do të kishin tejkaluar shumicën e njerëzve të asaj kohe. Papirusi ka formën e një letre të shkruar gjatë kohës së luftës, që përshkruan terrenin armiqësor dhe sfidat ushtarake.

Skeptikët, megjithatë, argumentojnë se teksti është një letër satirike udhëzuese nga shkrimtari Hori për një tjetër shkrimtar, Amenemope, duke ironizuar mungesën e tij të njohurive mbi gjeografinë, strategjinë ushtarake dhe logjistikën.

Biblisti i ndjerë Dr. Michael Heiser shprehu se gjatësi mbi 2 metra do të ishin të krahasueshme me individët e gjatë sot, dhe jo dëshmi për qenie mbinatyrore.

Shkencëtarët e datojnë papirusin në periudhën e Mbretërisë së Re të Egjiptit, rreth shekullit të 13 para Krishtit, duke i dhënë kontekst historik takimeve të përshkruara.

Disa pasazhe përshkruajnë race ose fise të tëra njerëzish jashtëzakonisht të mëdhenj, disa prej të cilëve thuhet se frikësonin izraelitët.

Në Gjenezën 6, Bibla thotë:

“Në ato ditë ishin gjigantë në tokë; dhe gjithashtu pas tyre, kur bijtë e Zotit hynë tek bijat e njerëzve dhe lindën fëmijë, ata u bënë njerëz të fuqishëm dhe të njohur.”

Fjala hebraike Nephilim përkthehet shpesh si “gjigantë” ose “të rënë”. Tradita biblike thotë se Nephilim u shkatërruan gjatë Përmbytjes, megjithëse tekste të mëvonshme përshkruajnë pasardhësit e tyre.

Një rast tjetër në Numrat 13:33 përshkruan izraelitët duke takuar njerëz të mëdhenj gjatë udhëtimit:

“Atje pamë gjigantët, bijtë e Anakut, që vinin nga gjigantët; dhe ne dukeshim përpara tyre si gaforret.”

Mbështetësit e teorisë mbi gjigantët argumentojnë se papirusi Anastasi I ofron dëshmi jashtë Biblës për ekzistencën e këtyre njerëzve. Letra është shkruar si një mesazh nga një shkrimtar te tjetri, dhe Hori paralajmëron për rrezikun përgjatë një kalimi të ngushtë malor:

“Kalimi i ngushtë është i mbushur me Shosu të fshehur nën bushe; disa prej tyre janë katër ose pesë kuba, fytyra e tyre e egër, zemra jo e butë, nuk dëgjojnë këshilla. Ti je vetëm, nuk ka ndihmës pas teje.”

Associates for Biblical Research theksojnë se kjo tregon madhësinë e jashtëzakonshme të Shosu, që mund të jenë pasardhës të kananiteve. Sipas tyre, lartësia e personave të përshkruar varionte nga 2.03 deri në 2.60 metra.

Megjithatë, ekspertët e tjerë nënvizojnë se Shosu (ose Shasu) ishin një grup nomad në Levant, duke sugjeruar se papirusi mund të pasqyrojë vëzhgime ushtarake dhe jo pretendime të drejtpërdrejta për gjigantë mbinatyrore.

Tekste të tjera egjiptiane, si Execration Texts, përmendin “ly anaq”, ose “njerëzit e Anakut”, një emër i lidhur me gjigantët biblikë. Relievet egjiptiane të Betejës së Kadeshit (rreth 1274 p.e.s) tregojnë spiunë Shasu të kapur që duken jashtëzakonisht të mëdhenj.

Një figurë biblike e përmendur shpesh është Og, mbreti i Bashanit, i përshkruar në Ligji i Dytë 3, me shtratin prej hekuri dhe madhësi prej nëntë kuba gjatë dhe katër kuba gjerësi.

Skeptikët mbeten të rezervuar, duke theksuar mungesën e provave arkeologjike si eshtra ose banesa të mëdha për të mbështetur ekzistencën e gjigantëve.

British Museum e konsideron papirusin një dokument historik që ilustron jetën ushtarake dhe njohuritë gjeografike të kohës, pa konkluduar për qenie mbinatyrore. Dëshmitë ekzistuese përbëhen vetëm nga shënime dhe referenca tekstuale, pa prova fizike të një race gjigantësh. /GazetaExpress/