Kujtesa jonë mund të jetë një iluzion

Fun

Gazeta Express

27/01/2026 19:42

A janë kujtimet tona thjesht iluzione?

Një grup fizikantësh propozon një teori të guximshme: gjithçka që mbajmë mend – nga kujtimet e fëmijërisë deri te gjërat më të thjeshta, si çfarë kemi ngrënë për mëngjes – mund të jetë vetëm rezultat i fluktuacioneve të rastësishme në hapësirë, jo i ngjarjeve reale.

Kjo ide quhet hipoteza e Trurit Boltzmann (Boltzmann Brain), emëruar sipas matematikantit austriak Ludwig Boltzmann. Sipas saj, më e mundshmja është që truri ynë, me të gjitha kujtimet dhe perceptimet, ka “shfaqur” vetë në këtë moment nga kaosi i rastësishëm.

“Në të ardhmen e largët, universi mund të evoluojë në një supë të nxehtë homogjene ku gjithçka ndryshon rastësisht. Një fluktuacion mund të krijojë një trua si i yni me kujtimet dhe perceptimet e tanishme, që më pas shpërndahet sërish,” thotë Dr. Carlo Rovelli, fizikant teorik.

Në kushtet e pafund të kohës, është më e mundshme që ne të jemi një Trur Boltzmann, edhe pse intuitivisht duket e pamundur. Kjo rrjedh nga ligjet e termodinamikës, veçanërisht nga rritja e entropisë dhe nevoja që ajo të jetë simetrike me kohën.

“Sipas gjasave më të mundshme, ne jemi thjesht një fluktuacion entropie, domethënë një Trur Boltzmann,” shpjegon Prof. David Wolpert.

Megjithatë, shkencëtarët nuk mendojnë se kjo duhet të na shqetësojë:

“Edhe pse nuk mund ta provojmë që nuk jemi Trur Boltzmann, nuk ka asnjë arsye të besojmë se jemi,” thotë Dr. Jordan Scharnhorst.

Si të harrojmë kujtimet negative

Një studim i vitit 2020 tregoi se njerëzit mund të harrojnë qëllimisht kujtimet negative duke ndryshuar konteksti i lidhur me to.

Për shembull, nëse një këngë të kujton një ndarje, provo ta dëgjosh gjatë stërvitjes ose në një ambient të ri.

Nëse një skenë nga një film horror të ndjek, shikoje gjatë ditës ose me një video komike mbi të.

Kjo i lejon trurit të lidhë kujtimet me ndjenja pozitive dhe të reduktojë efektin e tyre shqetësues.

Në thelb, edhe nëse kujtimet tona mund të jenë iluzione sipas fizikës teorike, shkenca na tregon se mund të mësojmë të menaxhojmë kujtimet negative dhe të rrisim mirëqenien emocionale. /GazetaExpress/