Zbulim i madh kundër artritit: Shkencëtarët gjejnë mënyrën për rigjenerimin e kërcit

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

22/01/2026 19:32

Riparimi i gjunjëve të dëmtuar dhe parandalimi i artritit mund të jenë një hap më pranë, pasi shkencëtarët kanë zbuluar një mënyrë për të bllokuar një proteinë kyçe të lidhur me plakjen. Një ilaç i ri, i cilësuar me “potencial të rëndësishëm klinik”, mund të përfitojë miliona njerëz.

Artriti është një sëmundje shumë e përhapur që shkakton dhimbje dhe inflamacion në nyje dhe prek miliona persona vetëm në Mbretërinë e Bashkuar. Aktualisht, nuk ekziston një kurë përfundimtare.

Megjithatë, studiues në Universitetin Stanford kanë zhvilluar një ilaç eksperimental që mund të rikthejë humbjen e kërcit të lidhur me moshën dhe të parandalojë zhvillimin e artritit të gjurit pas dëmtimeve. Dëmtimet ndodhin shpesh kur kërcet çahen, zakonisht si pasojë e goditjeve të forta gjatë aktiviteteve sportive ose edhe nga një rrotullim i papritur i gjurit. Pasi kërcet dëmtohen, ato nuk shërohen vetvetiu.

Kjo çon në dhimbje, ënjtje dhe ngurtësi, si dhe në fërkim të kockës me kockën, duke ndryshuar formën e nyjës dhe duke i nxjerrë kockat nga pozicioni i tyre normal.

Studiuesit zbuluan se injektimi i ilaçit drejtpërdrejt në nyjën e prekur nxiti rigjenerimin e kërcit, duke hapur rrugën për terapi të ardhshme që mund të zëvendësojnë ndërhyrjet kirurgjikale në nyje.

Profesorja Helen Blau, eksperte e mikrobiologjisë dhe imunologjisë dhe drejtuese e studimit, deklaroi:

“Kjo është një mënyrë e re për të rigjeneruar indet tek të rriturit dhe ka potencial të madh klinik për trajtimin e artritit që vjen nga plakja ose dëmtimet.”

Ajo shtoi se miliona njerëz vuajnë nga dhimbjet dhe ënjtjet e nyjeve me kalimin e moshës dhe se kjo përbën një nevojë të madhe mjekësore ende të paplotësuar. “Deri tani, nuk ka pasur asnjë ilaç që të trajtojë drejtpërdrejt shkakun e humbjes së kërcit. Ky inhibitor i ashtuquajtur ‘gerozimë’ shkakton një rigjenerim të jashtëzakonshëm të kërcit, më të madh se çdo trajtim tjetër i raportuar më parë.”

Në studim, ekipi identifikoi një proteinë të quajtur 15-PGDH, një enzimë e tipit gerozimë që gjendet natyrshëm në trup. Prania e saj rritet me moshën dhe lidhet me rënien graduale të funksionit të indeve. Studimet tek minjtë kanë treguar se nivelet e larta të kësaj proteine shoqërohen me dobësim të muskujve me kalimin e viteve. Kur enzima u bllokua, u vu re rritje e masës muskulore dhe e qëndrueshmërisë tek kafshët e moshuara. Në të kundërt, rritja artificiale e proteinës tek minjtë e rinj çoi në tkurrje të muskujve.

Në kushte normale, kërcet artikulare – që lejojnë lëvizjen e qetë të nyjeve të ijeve, gjurit, shpatullës dhe kyçit të këmbës – kanë aftësi shumë të kufizuar rigjenerimi pas dëmtimit ose plakjes. Por studiuesit zbuluan se bllokimi i proteinës rriti nivelet e një hormoni thelbësor për funksionin e qelizave burimore muskulore, duke nxitur rigjenerimin e kërcit tek minjtë e moshuar.

Minjtë u trajtuan me injeksione në bark dhe drejtpërdrejt në nyjën e gjurit. Në të dyja rastet, kërcet e konsumuara nga mosha u trashën dukshëm. Efekte të ngjashme u vunë re edhe tek minjtë me dëmtime të gjurit që i ngjanin çarjeve të ligamentit kryq (ACL), të cilat rrisin rrezikun për osteoartrit – një sëmundje degjenerative ku kërcet hollohen aq shumë sa kockat e gjurit fërkohen me njëra-tjetrën.

Minjtë që morën ilaçin dy herë në javë për katër javë pas dëmtimit kishin dukshëm më pak gjasa të zhvillonin osteoartrit dhe ishin në gjendje të mbështetnin më shumë peshë mbi këmbën e dëmtuar. Ndërsa minjtë e trajtuar me placebo zhvilluan sëmundjen brenda vetëm katër javësh.

Studiuesit vunë re gjithashtu se kërcet e minjve të trajtuar kishin një profil më “rinor”, me më pak shenja inflamacioni.

Ekipi testoi edhe inde kërcore të marra nga pacientë që po i nënshtroheshin operacionit për zëvendësim të gjurit për shkak të osteoartritit. Pas vetëm një jave trajtimi, indet njerëzore treguan shenja të hershme rigjenerimi dhe më pak inflamacion e degradim.

Profesorja Nidhi Bhutani, bashkautore e studimit dhe specialiste e kirurgjisë ortopedike, tha se mekanizmi i zbuluar është “tejet mbresëlënës” dhe ka ndryshuar mënyrën se si shkencëtarët e shohin rigjenerimin e indeve. Sipas saj, shumë qeliza ekzistuese në kërc ndryshojnë shprehjen e gjeneve dhe, duke i synuar ato për rigjenerim, mund të arrihet një ndikim më i madh klinik.

Profesorja Blau shtoi se faza e parë e provave klinike për një inhibitor të 15-PGDH, i testuar për dobësi muskulore, ka treguar se është i sigurt dhe aktiv tek vullnetarët e shëndetshëm. “Shpresa jonë është që së shpejti të nisë një provë e ngjashme për të testuar efektin e tij në rigjenerimin e kërcit. Jemi shumë të entuziazmuar për këtë zbulim të mundshëm. Imagjinoni të rritet sërish kërcet ekzistuese dhe të shmanget zëvendësimi i nyjeve.” /GazetaExpress/