Gjashtë ushqimet më të këqija për shëndetin e zorrëve

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

20/01/2026 18:37

Harrojeni futbollin: Obsesioni më i ri që po pushton opinionin publik është shëndeti i zorrëve. Ushqime dikur të panjohura për publikun e gjerë, si kefiri, kombucha, kimchi dhe lakra turshi, kanë dalë nga dyqanet e vogla bio dhe tashmë gjenden në raftet e supermarketeve.

Provat shkencore që po shtohen mbi rëndësinë e mikrobiomës së zorrëve – bashkësia e baktereve që veshin zorrët dhe ndihmojnë tretjen – kanë rritur ndjeshëm interesin për këtë temë. Studimet tregojnë se një zorrë e shëndetshme ndikon jo vetëm në sistemin imunitar dhe metabolizmin, por edhe në shëndetin mendor.

Interesi nuk është i rastësishëm: simptomat gastrointestinale përbëjnë rreth një në tetë vizita te mjeku i familjes, ndërsa problemet e lidhura me zorrët janë në rritje. Sipas revistës BMC Gastroenterology, rastet e sëmundjeve inflamatore të zorrëve (si sëmundja e Crohn-it dhe koliti ulceroz) janë rritur me 34% brenda një dekade. Anketa të ndryshme tregojnë se deri në gjysmën e popullsisë vuan nga refluksi acid, ndërsa intolerancat ushqimore po shtohen.

Ekspertët theksojnë se, përveç ndërtimit të baktereve të mira përmes ushqimeve të pasura me pro- dhe prebiotikë, shmangia e disa ushqimeve është po aq e rëndësishme për mikrobiomën. Disa prej tyre mund të dëmtojnë seriozisht bakteret e dobishme dhe të prishin tretjen.

Më poshtë, sipas specialistëve, janë ushqimet më të dëmshme për shëndetin e zorrëve – dhe alternativat më të mira.

1. Buka e supermarketeve

Ushqimet ultra të përpunuara njihen prej kohësh si të dëmshme për zorrët, por buka e paketuar shpesh kalon pa u vënë re. Fiziologu gastrointestinal Jordan Haworth shpjegon se shumë buka të supermarketeve përmbajnë emulsifikues sintetikë, të cilët përdoren për të rritur volumin dhe jetëgjatësinë e produktit.

Këta përbërës mund të dëmtojnë shtresën mbrojtëse të zorrëve, duke rritur rrezikun e infeksioneve bakteriale dhe, potencialisht, të sëmundjeve serioze. Për më tepër, buka e bardhë është e varfër në fibra – thelbësore për ushqimin e baktereve të mira – dhe zëvendëson drithërat integrale në dietë.

Edhe buka “me maja natyrale” nga supermarketet është vënë në dyshim. Profesori i nutricionit Tim Spector ka paralajmëruar se shumë produkte etiketohen si “sourdough” vetëm për marketing, ndërsa në të vërtetë përmbajnë maja industriale dhe aditivë.

Alternativa: Blerja e bukës nga furra artizanale ose zgjedhja e bukës me shumë drithëra dhe lista të shkurtra përbërësish.

2. Akullorja

Dhimbjet e barkut pas akullores nuk vijnë vetëm nga sheqeri i lartë. Akulloret industriale përmbajnë shpesh emulsifikues si E471, karagjenan dhe polisorbate 80, të cilët mund të irritojnë zorrët. Rreth 10% e popullsisë ka gjithashtu intolerancë ndaj laktozës, duke shkaktuar fryrje, gazra dhe diarre.

Alternativa: Kos i fermentuar, kefir ose kos grek, të cilët përmbajnë baktere të gjalla dhe lidhen me nivele më të ulëta inflamacioni.

3. Pijet “dietike” dhe ëmbëlsirat pa sheqer

Edhe pse sheqeri i tepërt dëmton mikrobiomën, zëvendësuesit e tij nuk janë zgjidhje ideale. Studime kanë treguar se ëmbëltues si sukraloza dhe sakarina ndryshojnë përbërjen e baktereve të zorrëve dhe mënyrën si trupi përpunon sheqerin në gjak.

Produktet “me pak sheqer” shpesh përmbajnë alkoolë sheqeri si eritritoli dhe sorbitoli, të njohur për problemet tretëse që shkaktojnë.

Alternativa: Konsum i moderuar i pijeve me gaz ose zgjedhja e pijeve të fermentuara si kombucha.

4. Djathi vegan i përpunuar

Shumë djathëra veganë përmbajnë vajra të rafinuar, niseshte dhe stabilizues që ofrojnë pak vlerë ushqyese dhe mund të irritojnë zorrët. Ata gjithashtu mungojnë në kultura të gjalla, ndryshe nga produktet e fermentuara.

Alternativa: Djathëra bimorë të bërë nga arra, fara ose perime të plota, me përpunim minimal.

5. Gocat e detit

Sipas Haworth, ushqimi më i keq për zorrët është ai që mund të shkaktojë helmim ushqimor – dhe gocat e detit janë në krye të listës. Ato mund të mbartin viruse dhe baktere nga uji i ndotur. Helmimi ushqimor është një nga shkaqet kryesore të problemeve afatgjata si sindroma e zorrës së irrituar.

Këshillë: Konsumoni vetëm goca plotësisht të gatuara, ose shmangini.

6. Ushqimet e skuqura

Vajrat e skuqur në temperatura të larta oksidohen dhe krijojnë përbërje që ndikojnë negativisht në mikrobiomë. Për më tepër, vajrat si ai i sojës apo kanolës janë më të vështirë për t’u tretur.

Alternativa: Kufizoni skuqjet dhe përdorni vaj ulliri ekstra të virgjër, i cili falë polifenoleve mbron ushqimin nga oksidimi.

Një dietë e pasur me fibra, ushqime të fermentuara dhe përbërës sa më natyralë, e kombinuar me shmangien e ushqimeve ultra të përpunuara, është çelësi për një mikrobiomë të shëndetshme dhe tretje më të mirë. /GazetaExpress/