Ekspertët paralajmërojnë për rrezikun e kancerit nga aditivët që gjenden në ushqime të përditshme

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

08/01/2026 20:09

Një studim i ri shqetësues ka lidhur disa konservues, që përdoren gjerësisht në produkte të përditshme si mishrat e përpunuar, pasta e dhëmbëve, salcat e sallatës, ketchup-i dhe mustarda, me një rrezik të shtuar për zhvillimin e kancerit.

Shkencëtarë francezë analizuan të dhënat e mbi 100 mijë pjesëmarrësve, me moshë mesatare 42 vjeç, ku gati 80 për qind ishin gra. Ata llogaritën marrjen e konservuesve të ndryshëm përmes regjistrimeve shumë të detajuara ushqimore 24-orëshe, të mbledhura gjatë një periudhe prej 7.5 vitesh.

Më pas, përmes pyetësorëve shëndetësorë dhe regjistrave zyrtarë mjekësorë e të vdekjeve, u ndoqën rastet e kancerit nga fillimi i studimit në vitin 2009 deri në fund të vitit 2023.

Gjatë kësaj periudhe, rreth 4,000 pjesëmarrës u diagnostikuan me kancer, ku format më të shpeshta ishin kanceri i gjirit, i prostatës dhe ai kolorektal.

Cilët konservues u analizuan?

Ekipi studioi 17 konservues, mes tyre:

acidi citrik

lecitinat

sulfitet totale

acidi askorbik

nitriti i natriumit

sorbati i kaliumit

eritrobati i natriumit

askorbati i natriumit

metabisulfiti i kaliumit

nitrati i kaliumit

Analiza tregoi se nuk kishte lidhje mes rrezikut për kancer dhe përdorimit total të konservuesve, si dhe për 11 prej këtyre përbërësve individualë.

Megjithatë, kjo nuk vlente për disa konservues të caktuar. Sorbati i kaliumit, metabisulfiti i kaliumit, nitriti i natriumit, nitrati i kaliumit, si dhe acetatet (përfshirë acidin acetik) dhe eritrobati i natriumit, u shoqëruan me një incidencë më të lartë të kancerit.

Personat që konsumonin sasi më të mëdha të këtyre substancave kishin një rrezik më të lartë për kancer krahasuar me ata që nuk i konsumonin ose i merrnin në nivele të ulëta.

Çfarë i bën problematikë këta konservues?

Shumica e tyre janë konservues jo-antioksidantë, të cilët përdoren për të zgjatur jetëgjatësinë e ushqimeve duke penguar rritjen mikrobiale ose disa procese kimike.

Për shembull:

Sorbati i kaliumit, i lidhur me një rritje prej 14% të rrezikut të përgjithshëm për kancer dhe 26% të rrezikut për kancer gjiri, gjendet shpesh në mishra të tharë, musht molle, produkte buke, fruta dhe perime të konservuara, djathëra, akullore dhe turshi.

Sulfitet totale, të pranishme në disa mishra të përpunuar, pije freskuese dhe reçele, u shoqëruan me një rritje prej 12% të rrezikut të përgjithshëm për kancer.

Nitriti i natriumit u lidh me një rritje prej 32% të rrezikut për kancer të prostatës.

Nitrati i kaliumit u shoqërua me një rritje prej 13% të rrezikut të përgjithshëm për kancer dhe 22% për kancer gjiri.

Acetatet totale u lidhën me një rritje prej 15% të rrezikut të përgjithshëm dhe 25% të rrezikut për kancer gjiri.

Në mënyrë specifike, acidi acetik, i zakonshëm në ushqime turshi dhe salca, u lidh me një rritje prej 12% të rrezikut të përgjithshëm për kancer.

Nga konservuesit antioksidantë, vetëm eritrobatet totale, dhe në veçanti eritrobati i natriumit, u shoqëruan me një incidencë më të lartë të kancerit.

Çfarë theksojnë studiuesit?

Autorët sqarojnë se, duke qenë një studim vëzhgues, nuk provohet drejtpërdrejt se konsumimi i këtyre ushqimeve shkakton kancer. Megjithatë, ata nënvizojnë se bëhet fjalë për një studim të madh, afatgjatë, dhe se të dhëna eksperimentale ekzistuese sugjerojnë efekte të dëmshme të disa prej këtyre përbërjeve në lidhje me kancerin.

Studiuesit u bëjnë thirrje prodhuesve të kufizojnë përdorimin e konservuesve të panevojshëm dhe mbështesin këshillat për konsumatorët që të zgjedhin ushqime të freskëta dhe minimalisht të përpunuara.

Në përfundimin e botuar në The BMJ, ata shkruajnë:

“Ky studim sjell njohuri të reja për rishqyrtimin e ardhshëm të sigurisë së këtyre aditivëve ushqimorë nga agjencitë shëndetësore, duke vlerësuar balancën mes përfitimit të ruajtjes së ushqimit dhe rrezikut për kancer.”

Reagimet e ekspertëve të pavarur

Ekspertë të tjerë theksojnë gjithashtu se studimi nuk dëshmon shkakësi, por se gjetjet janë “interesante”.

Profesori William Gallagher nga University College Dublin tha:

“Nuk mund të nxirren lidhje shkakësore direkte nga ky studim. Por vëzhgimet janë interesante, veçanërisht lidhja mes konsumit më të lartë të konservuesve jo-antioksidantë dhe normave më të larta të kancerit të përgjithshëm, kancerit të gjirit dhe prostatës.”

Ai shtoi se rritja e rrezikut është relativisht modeste (rreth 10–30%), por e rëndësishme kur shihet në nivel popullate, për shkak të ndikimit të mundshëm shëndetësor.

Nga ana tjetër, Rachel Richardson nga Cochrane Collaboration theksoi:

“Lidhjet e gjetura janë përgjithësisht të moderuara dhe kufijtë e gabimit nënkuptojnë se efekti real mund të jetë shumë i vogël.”

Studimi nuk provon se këta aditivë shkaktojnë kancer, por ngre pikëpyetje serioze mbi përdorimin e tyre të gjerë dhe forcon argumentin për një dietë më të freskët, më pak të përpunuar dhe me kujdes më të madh ndaj përbërësve “të padukshëm” që konsumojmë çdo ditë. /GazetaExpress/