Mbi 70 për qind e britanikëve nuk arrijnë të identifikojnë përbërësit e bukës që blejnë dhe konsumojnë çdo ditë

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

05/01/2026 22:20

Gati tre të katërtat e britanikëve nuk janë në gjendje të identifikojnë përbërësit e bukës që blejnë dhe hanë rregullisht, sipas një studimi të ri.

Të dhënat vijnë nga një hulumtim i publikuar nga marka ushqimore Biona, i cili zbuloi se 73 për qind e të anketuarve nuk i njohin 10 aditivët dhe konservuesit më të zakonshëm që gjenden në bukët e zakonshme të supermarketeve.

Këto janë substanca që shtohen për të ruajtur shijen, për të zgjatur afatin e përdorimit dhe për të përmirësuar pamjen, strukturën dhe – në disa raste – vlerën ushqyese të produktit.

Ndërkohë, 93 për qind e pjesëmarrësve nuk e dinin se një fetë e vetme buke mund të përmbajë deri në 19 aditivë dhe konservues, ndërsa 40 për qind besonin se buka kishte më pak se 10 përbërës gjithsej.

Ironikisht, buka rezulton të jetë një nga ushqimet më të përpunuara që konsumohet çdo ditë, edhe pse 36 për qind e britanikëve deklarojnë se po përpiqen të reduktojnë ushqimet ultra të përpunuara (UPF) në dietën e tyre.

Këto gjetje janë pjesë e fushatës “Rye January” të Biona-s, e cila inkurajon konsumatorët që gjatë muajit janar të zëvendësojnë bukën e zakonshme me bukë thekre.

Buka e thekrës, që bën pjesë në familjen e bukëve me fermentim natyral (sourdough), po fiton gjithnjë e më shumë popullaritet në Mbretërinë e Bashkuar, me gati 30 për qind të njerëzve që e kanë provuar të paktën një herë.

Ky alternativë e konsideruar më e shëndetshme prodhohet vetëm me katër përbërës organikë, përmes një procesi tradicional fermentimi, dhe është pa maja industriale, pa grurë dhe pa produkte qumështi.

Studimet tregojnë se buka e thekrës përmirëson kontrollin e sheqerit në gjak, ul kolesterolin deri në 14 për qind dhe ndihmon që njeriu të ndihet i ngopur për më gjatë.

Kjo lidhet me përmbajtjen e saj të lartë të fibrave dhe indeksin e ulët glikemik (GI), që do të thotë se tretet më ngadalë dhe nuk shkakton rritje të shpejtë të sheqerit në gjak – një nga shkaqet kryesore të urisë së shpejtë.

Një nga zërat që e mbështet fort bukën e thekrës për përfitimet shëndetësore është Dr. Rupy Aujla, mjek i përgjithshëm dhe autor i librit The Doctor’s Kitchen.

“Si mjek, gjithmonë i inkurajoj njerëzit të bëjnë ndryshime të thjeshta në ushqimet e përditshme, sepse ato mund të kenë ndikim të madh në shëndet – dhe buka e thekrës është një shembull i qartë,” thotë ai.

“Ajo është e pasur me fibra, ka indeks të ulët glikemik, ndihmon në uljen e kolesterolit, të mban të ngopur për më gjatë dhe ofron një burim të mirë proteinash, vitaminash dhe mineralesh.

Për më tepër, është e fermentuar, pa grurë dhe pa maja, pra një ushqim i vërtetë, ushqyes dhe i vlefshëm për t’u përfshirë në dietë.

Për mua, buka e thekrës së Biona-s fiton sepse përmban vetëm katër përbërës organikë – ashtu siç duhet të jetë buka.”

Studimi i ri vjen në një kohë kur gati gjysma e britanikëve të anketuar shprehen se janë të shqetësuar për atë që përmban buka e tyre e përditshme. Ndërsa rreth 30 për qind thonë se janë bërë gjithnjë e më të fiksuar pas të kuptuarit të saktë se çfarë kimikatesh përfshin dieta e tyre.

Kërkimet shkencore i kanë lidhur aditivët në ushqimet ultra të përpunuara me një sërë problemesh shëndetësore – madje edhe me rritje të rrezikut të vdekjes.

Në fillim të këtij viti, studiues gjermanë që analizuan të dhënat e mbi 180 mijë pjesëmarrësve i klasifikuan aditivët më problematikë në pesë kategori: aromatizues, përforcues shijeje, ngjyrues, ëmbëlsues dhe lloje të ndryshme sheqernash – të gjitha tipike për ushqimet ultra të përpunuara.

Ata identifikuan gjithashtu 12 tregues specifikë të këtyre ushqimeve që lidhen me rritje të ndjeshme të rrezikut të vdekjes, përfshirë përforcuesit e shijes si glutamati dhe ribonukleotidet, si dhe ëmbëlsuesit acesulfame, sakarinë dhe sukralozë.

Lista përfshinte edhe ndihmës përpunimi si agjentë kundër ngjitjes, agjentë forcues, xhelifikues dhe trashësues, si edhe sheqerna të tillë si fruktoza, sheqeri i invertuar, laktoza dhe maltodekstrina.

Studime të tjera i kanë lidhur ushqimet ultra të përpunuara me obezitetin, sëmundjet e zemrës, diabetin e tipit 2, disa lloje kanceri dhe vdekjen e parakohshme.

Çfarë janë ushqimet ultra të përpunuara?

Ushqimet ultra të përpunuara janë produkte me përmbajtje të lartë yndyrnash të shtuara, sheqeri dhe kripe, me pak proteina dhe fibra, dhe që përmbajnë ngjyrues artificialë, ëmbëlsues dhe konservues.

Termi i referohet ushqimeve që përfshijnë përbërës që zakonisht nuk do t’i përdorte askush në gatimin shtëpiak – si kimikate, ngjyra artificiale dhe konservues.

Ushqimet e gatshme, akulloret, sallamet, pula e skuqur në vaj të thellë dhe ketchup-i janë disa nga shembujt më të zakonshëm.

Ato dallohen nga ushqimet thjesht të përpunuara – si mishi i tharë, djathi apo buka e freskët – të cilat përpunohen kryesisht për ruajtje ose shije.

Ushqimet ultra të përpunuara, si sallamet, drithërat industriale, biskotat dhe pijet e gazuara, përbëhen kryesisht nga substanca të nxjerra nga ushqimet bazë dhe nga aditivë, me pak ose aspak përbërës natyralë si fruta, perime, fara apo vezë.

Ato zakonisht janë të lira, gati për konsum, të shijshme në pamje dhe shije – por me një kosto të fshehtë për shëndetin. /GazetaExpress/