Silleni si adoleshent gjatë Krishtlindjes? Psikologët shpjegojnë pse kthehemi te sjelljet e rinisë kur jemi pranë familjes

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

24/12/2025 19:54

Pavarësisht sa të pjekur dhe të qëndrueshëm jemi në jetën e përditshme, sapo kthehemi në shtëpi për Krishtlindje, shumë prej nesh e gjejnë veten duke u sjellë si adoleshentë të mërzitur dhe nervozë.

Nëse gjatë festave përplaseni me familjen, nuk jeni aspak të vetëm. Psikologët theksojnë se edhe të rriturit më funksionalë shpesh përjetojnë dhe shfaqin versione më të reja të vetes kur janë pranë familjes.

Sipas Dr. Chester Sunde, psikolog klinik i licencuar në Kaliforni, kjo ndodh për shkak të një procesi krejtësisht normal dhe shumë të zakonshëm, të quajtur “regresion”.

Struktura bazë e psikikës sonë është formuar nën presionet dhe konfliktet e familjes dhe marrëdhënieve të fëmijërisë. Edhe pse në jetën adulte kemi mësuar t’i kontrollojmë këto modele të thella sjelljeje, sapo kthehemi në kontekstin familjar, rrëshqitja drejt zakoneve të vjetra bëhet shumë e lehtë.

“Kur ktheheni në atë ambient, këto modele aktivizohen automatikisht,” shpjegon Dr. Sunde.

“Nuk është se vëllezërit apo motrat ‘ju bëjnë’ të regresoni; janë sinjalet e ambientit që zgjojnë reagime të ndërtuara dekada më parë.”

Ai thotë se gjatë mbi 20 viteve të praktikës ka parë raste të panumërta pacientësh që përjetojnë të njëjtat vështirësi gjatë festave.

“Shumë klientë tregojnë se sapo hyjnë në shtëpinë e prindërve, fillojnë të ndihen dhe të sillen si adoleshentë,” thotë ai.

“Profesionistë të suksesshëm që papritur bëhen mbrojtës, reagues ose bllokohen në dinamika të vjetra mes vëllezërve e motrave, edhe pse nuk kanë asgjë për të provuar.”

Kjo ndodh sepse mekanizmat mbrojtës të krijuar në fëmijëri janë shumë thellë të rrënjosur në psikikën tonë. Mjafton një nxitës i vogël dhe edhe individët më të qetë mund të rikthehen në sjellje fëmijërore.

“Shtëpia familjare është vendi ku u ndërtua arkitektura juaj psikologjike,” shpjegon Dr. Sunde.

“Dhomat e njohura, tavolina e darkës, madje edhe mënyra si psherëtin nëna – këto sinjale mund të anashkalojnë funksionimin adult dhe të aktivizojnë strukturat mbrojtëse të fëmijërisë.”

Krishtlindja e përforcon këtë efekt, sepse bashkon familjen e gjerë në hapësira të ngushta, shpesh në shtëpinë e fëmijërisë, duke shtuar presionin e dhuratave, ushqimit dhe pritshmërive të pathëna.

Sipas psikologut, regresioni ka tre përbërës kryesorë: fizik, emocional dhe sjellor.

Së pari, mund të shfaqen simptoma fizike të njohura të stresit apo ankthit, si shtrëngim në kraharor apo frymëmarrje e cekët.

Së dyti, lindin reagime emocionale të shpërpjesëtuara: zemërim më i madh se sa e kërkon situata, ankth i tepruar, ose ndjesia e kritikës edhe aty ku nuk ekziston.

Së fundi, edhe sjellja fillon të rikthehet në rolet e fëmijërisë – qoftë si “paqebërësi”, qoftë si “fëmija i artë”.

Kjo shpjegon pse shpesh e gjejmë veten duke u grindur me prindërit apo vëllezërit, edhe pse kjo është shumë larg sjelljes sonë të zakonshme.

Dr. Sunde e lidh këtë fenomen me një teori që daton që nga filozofi i lashtë grek, Platoni.

“Platoni përshkroi tre aspekte të psikikës: arsyen, emocionin dhe nevojat bazë,” shpjegon ai.

Në jetën e rritur, këto tre aspekte zakonisht janë në ekuilibër. Por kur kthehemi në familje, ky integrim prishet, duke na tërhequr pas drejt fazave më të hershme të zhvillimit psikologjik – kohë kur kërkonim miratim, siguri të tepruar ose nuk kishim ende gjykimin e plotë.

“Ajo që shembet është ajo që unë e quaj vetëqeverisje e brendshme,” thotë Dr. Sunde.

“Një ndjenjë e qëndrueshme e vetvetes që i mbijeton kontekstit. Shumë njerëz e kanë këtë në punë apo me miqtë, por ajo mund të zhduket në tavolinën e darkës familjare.”

Zgjidhja më e thjeshtë është të mësoni t’i dalloni këto modele mbrojtëse sapo të shfaqen. Nëse i vini re në moment, dhe jo vetëm më pas, fitoni mundësinë të zgjidhni si do të reagoni.

“Regresionin ndoshta nuk mund ta parandaloni plotësisht,” thotë ai.

“Por mund ta dalloni kur po ndodh. Mes ndjesisë së vjetër dhe veprimit ka një hapësirë – dhe aty qëndron liria juaj.” /GazetaExpress/