Patatet pa lëkurë? Jo gjithmonë! Nutricionistët rendisin mënyrat më të shëndetshme – dhe më të pashëndetshme

Britanikët konsumojnë mbi dy milionë ton patate çdo vit – dhe duke pasur parasysh sa të gjithanshme janë, kjo nuk është aspak surprizë.

I hamë të skuqura, të pjekura, të ziera, në pure, në feta, madje edhe të lëngëzuara në supa.

Megjithatë, kjo zhardhokë modeste shpesh nuk merr respektin ushqyes që kanë perimet me të cilat shërbehet zakonisht, si lakra e Brukselit, karotat apo panxhari.

Edhe pse patatet janë pjesë e kuzhinës britanike që nga shekulli XVI – kur u sollën nga Amerika nga Sir Francis Drake – ato janë demonizuar vitet e fundit nga dietat “low-carb”, pothuajse njësoj si buka.

Por ekspertët bien dakord: patatet nuk janë armik i belit dhe, nëse përgatiten siç duhet, janë një ushqim natyralisht i shëndetshëm.

“Patatet janë natyralisht të varfra në yndyrë dhe përmbajnë fibra, kalium, vitaminë C dhe vitaminë B6,” thotë Rob Hobson, nutricionist i certifikuar dhe autor i Unprocess Your Life.

“Kur hahen me lëkurë, janë ndër mënyrat më ngopëse për të konsumuar karbohidrate, sepse kanë shumë ujë dhe fibra për pak kalori.

Problemi nuk është patatja – por mënyra si gatuhet dhe çfarë i shtohet.”

Një patate mesatare përmban rreth 17 mg fosfor, i rëndësishëm për shëndetin e kockave, si dhe më shumë kalium se një banane, i cili ndihmon në rregullimin e tensionit të gjakut.

Dietologia Nichola Ludlam-Raine shton:

“Patatet nuk janë problemi. Ato janë ushqyese, të përballueshme dhe ngopëse.

Ajo që ua ul vlerën shëndetësore është përpunimi, skuqja dhe sasitë e mëdha të yndyrës e kripës.”

Sipas NHS, karbohidratet niseshtore – si patatet – duhet të përbëjnë rreth një të tretën e dietës ditore, por jo të gjitha karbohidratet duhet të vijnë nga një burim i vetëm. Larmia është kyçe.

Më poshtë, dietologët britanikë rendisin mënyrat klasike të gatimit të patateve – nga më e shëndetshmja te më e pashëndetshmja:

1. Patatet e ziera 🥇

Fituesja absolute. Zierja ruan vlerat ushqyese pa shtuar yndyrë.

– Të ulëta në kalori

– Shumë ngopëse

– Të pasura me kalium, vitaminë C dhe fibra (sidomos me lëkurë)

Kur patatet zihen dhe më pas ftohen (p.sh. në sallata), një pjesë e niseshtesë shndërrohet në niseshte rezistente, e cila ndihmon florën e zorrëve dhe stabilizon sheqerin në gjak.

⚠️ Kujdes: zierja e tepërt ul vitaminën C dhe B6.

👉 Zëvendësoni gjalpin me vaj ulliri, uthull, mustardë apo kos grek.

2. Patatet e pjekura (jacket potatoes)

Të pasura me fibra dhe shumë ngopëse – përderisa nuk mbingarkohen me shtesa.

Problemi nuk është patatja, por gjalpi, djathi i yndyrshëm dhe majoneza.

👉 Zgjidhje më të shëndetshme:

– Vaj ulliri

– Gjizë ose krem djathi light

– Kos

– Perime të mbetura

3. Pure patatesh

Mund të jetë e shëndetshme ose shumë e rëndë – varet nga përgatitja.

✔️ Përdorni qumësht në vend të gjalpit

✔️ Shtoni kos grek light

✔️ Mbani një pjesë të lëkurës për fibra

✔️ Shtoni perime (presh, spinaq, lulelakër)

4. Patatet e pjekura në furrë (roast potatoes)

Kanë vend në një dietë të balancuar, sidomos kur përdoren:

– Vaj ulliri ose vaj rapeseed

– Zierje paraprake për më pak vaj

– Air fryer

❌ Shmangni yndyrat shtazore si gjalpi ose dhjami i patës.

5. Patatet Hasselback

Të shijshme dhe elegante, por shpesh lyhen vazhdimisht me vaj ose gjalpë.

👉 Më të shëndetshme nëse:

– Përdorni vaj ulliri

– Erëza, hudhër dhe barishte

– Konsumohen herë pas here

6. Patatet “smashed” krokante

Më të mira se patatinat, por vetëm nëse:

– Përdoret pak vaj

– Gatuhen në furrë ose air fryer

Teprimi me vaj i bën shpejt shumë kalorike.

7. Patatinat (edhe ato të furrës)

Thithin shumë vaj → shumë kalori → konsum i lehtë i tepërt.

✔️ Variante më të mira:

– Të trasha

– Me pak kripë

– Të pjekura ose në air fryer

ℹ️ Patatet e ëmbla nuk janë automatikisht më të shëndetshme – gjithçka varet nga përgatitja.

8. Hash browns

Zakonisht të skuqura thellë dhe shumë të kripura.

👉 Më mirë:

– Të bëra në shtëpi

– Në furrë ose air fryer

– Me lëkurë dhe me qepë/erëza

9. Patatet Dauphinoise

Krem, djathë, qumësht → shumë kalori dhe yndyrë të ngopur.

✔️ Version më i lehtë:

– Më pak krem

– Më shumë perime

– Djathë më i fortë, por më pak sasi

10. Patatet “thousand-layer”

Shumë shtresa = shumë vaj + skuqje.

Rezultat: shumë kalorike dhe të kripura.

👉 Vetëm për raste të veçanta.

11. Patatet Confit ❌

Mënyra më indulgjente.

Gatuhen të zhytura në yndyrë për kohë të gjatë → shumë kalori, pak ngopje.

Ekspertët këshillojnë:

– Pjekje ose air fryer

– Zierje në lëng perimesh me pak vaj

Përfundim

Patatja nuk është armiku.

Armiku është teprimi me vaj, kripë dhe përpunim.

E zier, e pjekur thjeshtë dhe e kombinuar me perime dhe proteina, patatja mbetet një ushqim i shëndetshëm, ekonomik dhe i domosdoshëm në tryezë. /GazetaExpress/