Gjaku i shenjtë që “transformohet mrekullisht” në një ritual shekullor

Mistere

Gazeta Express

18/12/2025 19:22

Rituali shekullor i gjakut të Shën Januariusit tërhoqi turma të mëdha të martën në Napoli, Itali, ndërsa katolikët prisnin me frymë pezull një mrekulli.

Gjaku i shenjtit martir, i vrarë në vitin 305 pas Krishtit, ruhet në dy ampula të mbyllura qelqi në Duomo di Santa Maria Assunta dhe ekspozohet nga një prift ose ipeshkëv në ditë të veçanta feste.

Nëse gjaku shndërrohet në lëng, Kisha e sheh këtë si një shenjë të mirë. Nëse nuk ndodh, besimtarët shqetësohen për fatkeqësi të afërt. Historikisht, gjaku ka mbetur i ngurtë gjatë krizave të mëdha, përfshirë fillimin e Luftës së Dytë Botërore në 1939, pushtimin nazist të vitit 1943, tërmetin shkatërrues të 1980-ës dhe më së fundi në vitet 2016 dhe 2020.

“Në orën 9:13 sipas kohës lokale, gjaku dukej tashmë gjysmë i lëngshëm. Në 10:05 u shpall likuidimi i plotë,” raportoi ipeshkvi i Napolit, Domenico Battaglia.

Gjatë ritualit, gjaku i thatë dhe i kuq i ngjitur në njërën anë të ampulës transformohet papritur në një lëng të kuq të thellë, duke përhapur ngjyrën në të gjithë qelqin.

Shkencëtarët thonë se fenomeni mund të shkaktohet nga një substancë në gjak që ndryshon nga gjendja solide në lëng kur lëvizet ose ngrohet.

Për besimtarët, megjithatë, mbetet një shenjë mrekullibërëse që mbron Napolin.

“Çdo pikë e këtij gjaku na flet për dashurinë e Zotit,” tha ipeshkvi Battaglia gjatë homelizës së tij. “Ky gjak është shenjë e gjakut të Krishtit, e pasionit të tij.”

Ai theksoi se 19 shtatori shënon përvjetorin e martirizimit të Shën Januariusit më shumë se 1,700 vjet më parë, kur shenjtori pranoi vdekjen në “besnikëri ndaj Ungjillit”, duke treguar se dashuria e Zotit është “më e fortë se vdekja, dhuna apo çdo pushtet tokësor.”

Në homelizën e tij, ipeshkvi Battaglia paralajmëroi kundër uljes së nderimit për shenjtin e qytetit në thjesht supersticion.

“Nuk duhet të shqetësohemi nëse gjaku i kësaj relike nuk shndërrohet në lëng, por duhet të shqetësohemi nëse gjaku i të shtypurve, të margjinalizuarve dhe të varfërve rrjedh nëpër rrugët tona,” tha ai.

Legjenda thotë se Januarius dhe shokët e tij u hodhën tek arinjtë në amfiteatrin e Pozzuolit, por kafshët nuk sulmuan. Më pas, ata u ekzekutuan me prerje koke, dhe gjaku i shenjtit u transportua në Napoli, ku banorët e nderojnë si mbrojtës të qytetit.

Rasti i parë i regjistruar i ritualit daton në vitin 1383, por zyrtarët e Kishës besojnë se ai mund të ketë ndodhur shumë më herët.

Transformimi i gjakut mund të jetë i paparashikueshëm, duke marrë orë apo ditë për të ndodhur, dhe në raste të rralla, mund të dështojë. Zakonisht, brenda pak minutash deri në një orë, masa e errët e ngurtë bëhet e kuqe e thellë dhe fillon të bubulojë, duke shënuar fillimin e mrekullisë.

Dy ampulat, secila me substancën e tharë, ruhen në një reliquiar prej ari dhe qelqi. Gjatë ritualit, një prift, zakonisht ipeshkvi i Napolit, e mban reliquiarin lart dhe e lëviz butësisht nga njëra anë në tjetrën, duke lejuar turmën të shohë gjakun plotësisht të lëngshëm ndërsa lutjet mbushin katedralen.

Reliquiari me ampulat ekspozohet për besimtarët për tetë ditë, gjatë të cilave ata mund t’i afrohen për ta puthur, ndërsa prifti lëviz butësisht ampulat, duke treguar se gjaku mbetet lëng. Më pas, relika kthehet në arkivin e sigurt brenda Kapelës së Thesarit, ku mbetet e mbyllur deri në ditën tjetër të festës.

Rituali i gjakut zhvillohet tre herë në vit, por ekspertët janë të ndarë nëse substanca është gjak i vërtetë apo një përzierje mesjetare.

Analizat spektroskopike në vitet 1902 dhe 1989 zbuluan shenja të gjakut, por pa konkluzione të qarta, ndërsa një eksperiment i CICAP në 1991 krijoi një substancë thixotropike të kuqe-kafe që lëngëzohet kur preket, duke sugjeruar një shpjegim natyral.

Një studim i vitit 2024 nga Giovanni Fazio i Universitetit të Messinës arriti në përfundimin se nuk ka provë përfundimtare që ampulat përmbajnë gjak, por besimi dhe tradita mbeten thelbësore për ritualin. Fazio sugjeroi se studime të mëtejshme mund të kryheshin nëse Kisha lejonte vëzhgime jashtë ditëve të festës ose krahasimin e substancës së rikrijuar me analizat e mëparshme, megjithatë pasiguria dhe polemikat rreth relikes mbeten. /GazetaExpress/