Harrojeni dietën mesdhetare – ushqehu si një Viking! Dieta nordike përmirëson shëndetin e zemrës dhe mëlçisë

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

18/12/2025 19:18

Një dietë nordike, e pasur me peshk, perime, manaferra dhe bishtajore, mund të reduktojë ndjeshëm dëmet e shkaktuara nga diabeti i tipit 2 dhe sëmundjet e mëlçisë, sugjeron një studim i ri shkencor.

E njohur në mjekësi si sëmundja e mëlçisë me dhjamë e lidhur me çrregullime metabolike (MASLD), kjo gjendje nuk lidhet me konsumimin e tepërt të alkoolit, që është shkaku më i zakonshëm i problemeve të mëlçisë.

MASLD shfaqet kur yndyra e tepërt grumbullohet në mëlçi dhe sipas ekspertëve, rastet po shtohen me shpejtësi në Mbretërinë e Bashkuar.

Tani, shkencëtarë suedezë që ndoqën më shumë se 100 persona, kanë zbuluar se kjo mënyrë ushqimi përmirëson kontrollin e sheqerit në gjak tek pacientët me diabet të tipit 2, duke ulur ndjeshëm sasinë e yndyrës në mëlçi.

Ata zbuluan gjithashtu se gjysma e pacientëve me MASLD hynë në fazë remisioni, ndërsa nivelet e kolesterolit të keq (LDL) u ulën ndjeshëm.

Ekspertët, të cilët i cilësuan gjetjet si “shumë të rëndësishme”, thanë se dieta nordike mund të jetë një mjet efektiv për stabilizimin e gjendjes shëndetësore tek personat me diabet të tipit 2 ose MASLD.

Profesor Ulf Risérus, ekspert i nutricionit klinik dhe metabolizmit në Universitetin e Uppsala-s dhe bashkautor i studimit, tha:

“Dieta e shëndetshme nordike dha rezultatet më të mira tek pjesëmarrësit me diabet.

Yndyra në mëlçi u ul me mbi 20 për qind dhe kontrolli i sheqerit në gjak u përmirësua gjatë një viti.

Më shumë se gjysma e pjesëmarrësve përjetuan remision të sëmundjes së mëlçisë me dhjamë.

Kjo i bën këto rezultate po aq të rëndësishme për pacientët me MASLD, sa edhe për ata me diabet të tipit 2.”

Dr Michael Fridén, studiues i nutricionit dhe MASLD në Universitetin e Uppsala-s dhe bashkautor i studimit, shtoi:

“Edhe pse pjesëmarrësit lejoheshin të hanin sa të donin nga ushqimet e rekomanduara, ata gjithsesi humbën peshë.

Në shumë studime të mëparshme, dietat bazoheshin në kufizim kalorik, që funksionon në afat të shkurtër, por rritja e urisë e bën të vështirë ndjekjen në planin afatgjatë.”

Dieta nordike është përmendur më herët si trendi i radhës në humbjen e peshës, ndërsa studime të tjera kanë treguar se ajo ndihmon edhe në uljen e presionit të gjakut.

Në studimin e ri, shkencëtarët ndanë 150 persona në tre grupe:

grupi i parë ndoqi një dietë bimore me pak karbohidrate, me konsum të ulët të mishit, peshkut, vezëve dhe produkteve të qumështit;

grupi i dytë ndoqi një dietë të shëndetshme nordike;

grupi i tretë shërbeu si kontroll, duke vazhduar dietën e zakonshme.

Të gjithë pjesëmarrësve iu kërkua të kufizonin pijet e ëmbla, ëmbëlsirat dhe ushqimet me sheqer të shtuar.

Pas një viti ndjekjeje, u zbulua se dieta bimore me pak karbohidrate dhe dieta nordike ishin po aq efektive në uljen e yndyrës në mëlçi dhe kolesterolit të keq.

Por dieta skandinave rezultoi më efektive në uljen afatgjatë të sheqerit në gjak dhe pati gjithashtu efekte më të favorshme në peshën trupore.

Shkencëtarët nuk arritën të përcaktojnë saktësisht pse dieta nordike kishte këtë ndikim, por duke shkruar në revistën Nature Communications, ata sugjeruan se efekti mund të lidhet me konsumimin e lartë të tërshërës dhe bukës integrale, si dhe me përdorimin e ulët të gjalpit.

Profesor Risérus shtoi:

“Kjo është shumë interesante, pasi sugjeron se vetë dieta ka kontribuar në uljen e depozitave të yndyrës në mëlçi, por ndoshta edhe në përmirësimin e sheqerit në gjak, profileve të lipideve dhe uljen e inflamacionit.

Rezultatet tona janë shumë të rëndësishme për rekomandimet e ardhshme ushqimore, veçanërisht për personat mbipeshë me diabet të tipit 2 ose prediabet.”

Sipas organizatës Diabetes UK, rreth 4.6 milionë britanikë janë diagnostikuar me diabet, prej të cilëve 90 për qind kanë diabet të tipit 2.

Shqetësuese është se rreth 1.3 milionë persona mendohet se jetojnë me diabet të tipit 2 pa u diagnostikuar.

Diabeti i tipit 2 shfaqet kur trupi nuk prodhon mjaftueshëm insulinë ose bëhet rezistent ndaj saj, duke çuar në rritje të nivelit të sheqerit në gjak. Simptomat përfshijnë lodhje, etje të shtuar, urinim të shpeshtë, humbje peshe pa arsye, shikim të turbullt dhe plagë që shërohen ngadalë.

Ndërkohë, British Liver Trust vlerëson se MASLD mund të prekë tashmë një në pesë persona në Mbretërinë e Bashkuar, megjithëse disa ekspertë paralajmërojnë se shifra reale mund të arrijë deri në 40 për qind.

Rreth 80 për qind e të prekurve mbeten të padiagnostikuar, pasi sëmundja shpesh nuk shfaq simptoma të dukshme ose simptomat ngatërrohen me probleme më pak serioze.

Në shumicën e rasteve, MASLD zbulohet rastësisht gjatë analizave rutinë të gjakut ose testeve të funksionit të mëlçisë.

Personat me MASLD kanë yndyrë të tepërt në mëlçi dhe një ose më shumë faktorë rreziku metabolikë, si mbipesha, sheqeri i lartë në gjak dhe presioni i lartë i gjakut.

Rreth një në katër pacientë zhvillon një formë më të avancuar të quajtur MASH, ku grumbullimi i yndyrës shkakton inflamacion, dëmtim të qelizave dhe, në disa raste, edhe dhëmbëzim të mëlçisë. /GazetaExpress/