Si të përgatisni patatet e pjekura perfekte këtë Krishtlindje dhe fundvit, sipas shkencës

Fun

Gazeta Express

15/12/2025 21:29

Darkat e Krishtlindjes nuk do të ishin të plota pa patate të pjekura shijshëm për shoqërim me gjelin, lakrat dhe salcën. Por asgjë nuk e prish më shumë festën sesa patatet e zbutura, të shpuara dhe pa shije.

Për t’ju ndihmuar të impresiononi mysafirët këtë vit, shkencëtarët kanë zbuluar sekretet e përgatitjes së patateve të pjekura perfekte – dhe gabimet e zakonshme që shumë kuzhinierë amatorë bëjnë.

Zgjedhja e patates dhe parboiling-u

Manny Opoku, mësues kimie në MyEdSpace, thotë se është thelbësore të zgjidhni llojin e duhur të patates, t’i zieni pak më parë (parboil) dhe të mbani furrën në temperaturë të lartë. Një shtesë e vogël mund t’i bëjë edhe më të shijshme.

“Hapi i parë për siguri patatet tuaja do të jenë të krokante dhe të buta brenda çdo herë,” tha Opoku për Daily Mail.

Sipas shefit Heston Blumenthal, patatet perfekte kanë një brendësi të butë dhe të lehtë si shkumë dhe një sipërfaqe jashtëzakonisht krokante që shkakton një “krekosje xhamore”.

Kirsty Waight, eksperte laboratorike në Asynt, Cambridgeshire, konfirmon se jashtë patatet duhet të jenë shumë krokante, ndërsa brenda të jenë të shkrira në gojë.

Lloji i patates

Çelësi është zgjedhja e llojit të duhur të patates. Waight rekomandon patatet Maris Piper, të pasura me niseshte, kryesisht amilozë, e cila gjendet në pjesën më të madhe të niseshtes.

“Gjatë parboiling-ut, molekulat e amilozës fryhen dhe gelatinizohen, duke krijuar grimca të vogla niseshteje në sipërfaqe,” shpjegon ajo. “Kur ekspozohen ndaj temperaturave të larta të pjekjes, ato dehidratohen shpejt dhe krijojnë atë sipërfaqe krokante që të gjithë duam.”

Pretratimi dhe prerja

Pasi të keni pastruar dhe prerë patatet, një studim i vitit 2018 sugjeron që prerja në kënd 30 gradë rrit sipërfaqen dhe krijon më shumë maja krokante.

Gjatë zierjes në ujë të kriposur, mos shtoni asgjë acidike si uthull apo lëng limoni, sepse patatet mund të dalin të forta dhe të shpuara. Pas 10 minutash zierje me valë të lartë, patatet duhet të kullohen dhe tunden fuqishëm për të çliruar skajet e forta – procesi që Waight e quan “shiggle”. Kjo ndihmon avullin të largohet dhe skajet të mos bëhen të lagura në yndyrën e nxehtë.

Opoku shton: “Një sipërfaqe e thatë krijon një pjekje më të mirë dhe parandalon që patatet të zihen me avull në furrë.”

Reagimi Maillard dhe kroçantia e jashtme

Aromë dhe ngjyrë e artë krijohet nga reaksioni Maillard, një reagim kimik midis aminoacideve dhe sheqernave që ndodh me nxehtësi. Ky është i njëjti proces që e bën qumështin e kondensuar të kthehet në dulce de leche ose mishin të marrë ngjyrë dhe shije.

Një shtresë e lehtë mielli ose semoline mbi patate ndihmon në krijimin e më shumë sipërfaqes krokante, duke formuar maja mikroskopike në sipërfaqe.

Në këtë pikë, mund të shtoni erëzat: kripë, piper, disa thelpinj hudhre, rozmarinë dhe rigon – por jo herët, sepse mund të digjen dhe të japin shije të hidhur.

Yndyra e duhur

Çështja tjetër është në çfarë yndyre do të pjekni patatet. Për raste speciale, si Krishtlindjet, mund të përdorni yndyrë patë ose gjeli, por këto djegin më shpejt sesa vajrat vegjetalë, ndaj duhet të përzieni pak vaj vegjetal ose ulliri për stabilitet. Yndyra duhet të nxehet paraprakisht në furrë rreth 10 minuta në 200°C para se të shtoni patatet.

Mos i mbushni shumë tavën; çdo copë duhet të ketë hapësirë për t’u pjekur në mënyrë të barabartë. Pas 20 minutash, rrotulloni patatet dhe pjekni edhe 20–30 minuta të tjera. Rezultati? Patate të pjekura perfekte, krokante dhe të buta brenda, që familja juaj do t’i adhuronte.

Sekreti historik i patates

Patatet u kultivuan për herë të parë nga indianët Inka rreth vitit 5000 p.e.s., dhe u sollën në Evropë në 1536 nga spanjollët. Në Angli, ato ishin të pakënaqshme për shumë vite, derisa në 1795 u promovuan si zgjidhje për mungesën e ushqimit dhe u bënë ushqim bazë.

Sekreti shkencor i prerjes

Sipas studiuesve nga Edge Hotel School dhe departamenti i matematikës në Samuel Whitbread School, prerja e patates në kënd 30 gradë rrit sipërfaqen me 65% dhe e bën më krokante. Ky është sekreti për patatet perfekte të Krishtlindjes. /GazetaExpress/