Arinjtë polar pesojnë ndryshime “mutante” në AND, për t’I mbijetuar ndryshimeve klimatike

Mistere

Gazeta Express

12/12/2025 20:37

Ndryshimet klimatike po shkaktojnë transformime gjenetike tek arinjtë polarë në Atlantikun e Veriut, zbulon një studim i ri.

Shkencëtarët kanë identifikuar një lidhje të fortë mes rritjes së temperaturave në juglindje të Grenlandës dhe ndryshimeve në ADN-në e arinjve polarë. Këto ndryshime gjenetike mund t’u mundësojnë atyre të përshtaten më mirë me temperaturat më të larta që po shkakton ngrohja globale.

Dr. Alice Godden, shkencëtare mjedisore në Universitetin e East Anglia, tha se ky zbulim ofron një farë shprese për arinjtë, por përpjekjet për të kufizuar rritjen e temperaturave globale duhet të vazhdojnë.

“Ne ende duhet të bëjmë gjithçka që mundemi për të ulur emetimet globale të karbonit dhe për të ngadalësuar rritjen e temperaturave,” tha ajo.

Shkencëtarët parashikojnë se më shumë se dy të tretat e arinjve polarë mund të zhduken deri në vitin 2050, me shuarjen totale të parashikuar deri në fund të këtij shekulli. Oqeani Arktik gjithashtu po shënon temperaturat më të larta ndonjëherë, duke reduktuar akullin detar, i cili u nevojitet arinjve për të gjuajtur fokat. Kjo situatë shkakton izolim, mungesë ushqimi dhe, në fund, urinë.

Studimi analizoi mostra gjaku nga arinj polarë në dy zona të Grenlandës – një në veri-lindje dhe një në jug-lindje. Kjo mundësoi krahasimin e aktivitetit të “gjenëve kërcyes” – sekuenca ADN-je që lëvizin nga një vend në tjetër brenda gjenezës.

Lëvizja e tyre mund të ndryshojë ose të ndezë/fikë gjene, duke çuar në ndryshime të tipareve të organizmit, edhe pse mund të shkaktojë edhe mutacione të dëmshme gjenetike.

“Gjenet kërcyes janë molekula RNA që nuk qëndrojnë në vend,” tha Dr. Godden për Daily Mail.

“Ato kopjohen dhe lëvizin lirshëm, dhe janë më aktive kur kafshët janë të nxehta ose të uritura. Mund të krijohen mutacione të dëmshme, por ka gjasa që ato të riparohen nga qelizat dhe të mos transmetohen te brezat e ardhshëm.”

Siç pritej, aktiviteti i gjenëve kërcyes ishte më i lartë tek arinjtë e jug-lindjes, në përputhje me temperaturat më të larta në atë zonë. Kjo tregon se arinjtë e jug-lindjes po përshtaten natyrshëm për të mbijetuar në mjedise më sfiduese ku temperaturat janë më të larta dhe akulli më i copëtuar.

Disa gjene që lidhen me stresin nga nxehtësia, plakjen dhe metabolizmin u shfaqën të ndryshme tek popullsia jug-lindore e arinjve polarë. Ndryshime u vunë re edhe në zona të ADN-së që lidhen me përpunimin e yndyrës – thelbësore kur ushqimi është i pakët. Kjo mund të tregojë se arinjtë e jug-lindjes po adaptohen ngadalë ndaj dietave më të varfra me bazë bimore, krahasuar me dietat kryesisht me yndyrë nga fokat të popullsive veriore.

“Nëse këta arinj polarë mund të gjejnë mjaft ushqim dhe partnerë për riprodhim, kjo sugjeron se ata mund të mbijetojnë në këto klima të reja sfiduese,” tha Dr. Godden.

Megjithatë, fakti që arinjtë jug-lindorë po përshtaten nuk do të thotë se ata janë më pak të rrezikuar nga shuarja.

Studimi gjithashtu tregon se grupet e ndryshme të arinjve kanë pjesë të ndryshme të ADN-së që ndryshojnë me ritme të ndryshme, të lidhura me mjedisin dhe klimën specifike të secilit grup. Ky zbulim, i publikuar në Mobile DNA, konsiderohet hera e parë që është gjetur një lidhje statistikisht e rëndësishme midis rritjes së temperaturave dhe ndryshimeve në ADN tek një specie e egër.

Kuptimi i këtyre ndryshimeve gjenetike është i rëndësishëm për të udhëhequr përpjekjet e ardhshme të konservimit dhe për të identifikuar popullatat më të rrezikuara. Studimi bazohet edhe në punën e ekspertëve të Universitetit të Washingtonit, të publikuar tre vjet më parë, të cilët zbuluan se popullsia jug-lindore e arinjve polarë të Grenlandës ishte gjenetikisht e ndryshme nga ajo verior-lindore. Arinjtë e jug-lindjes kishin migruar nga veriu dhe u izoluan rreth 200 vjet më parë.

Pse u nevojitet akulli arinjve polarë?

Humbja e akullit për shkak të ndryshimeve klimatike ndikon direkt në aftësinë e arinjve për të ushqyer dhe mbijetuar. Ata kanë nevojë për platforma akulli për të arritur fokat e tyre të unazave dhe mjekrës. Disa zona akulli mbulojnë terrene gjuetie më produktive se të tjerat.

Akulli detar i Arktikut shkurtohet gjatë verës dhe formohet përsëri gjatë dimrit. Sa shumë shkurtohet, tregon shkencëtarët, është pika ku futet ndikimi i ngrohjes globale. Akulli më i hollë dhe më i dobët është ai i vitit të parë.

Arktiku po ngrohet dy herë më shpejt se pjesa tjetër e botës, dhe ndonjëherë tre herë më shpejt, sipas John Walsh nga Universiteti i Alaskës.

Gjatë verës, arinjtë dalin në akull për të gjuajtur dhe mbushur energji për dimrin. Ata preferojnë zona ku akulli mbulon më shumë se gjysmën e sipërfaqes, pasi ato janë vendet më produktive për gjueti.

Nga fundi i vjeshtës deri në pranverë, nënat me të vegjlit shtrihen në dëborë ose akull të trashë për të lindur dhe kujdesur për të vegjlit. Në pranverë dalin nga vendbanimet për të gjuajtur fokat nga akulli i lundrueshëm.

Nëse nuk ka akull të mjaftueshëm, fokat nuk mund të shtrihen në akull dhe arinjtë nuk mund të gjuajnë. Kohët e fundit, akulli ka tërhequr aq larg bregut sa që arinjtë janë detyruar të lundrojnë mbi akull në ujëra të thella, shpesh deri në një milje larg ushqimit të tyre. /GazetaExpress/