Shërbimi Shëndetësor Kombëtar (NHS) rekomandon që të konsumojmë rreth 30 gram djathë në ditë — por kush i peshon saktësisht copat e çedërit kur përballë ke një mal me biskota dhe reçel ftoi?
Për shumë njerëz, një pjatë djathi gjatë festave të fundvitit është kulmi i shijes së sezonit: mund të shërbehet si bufet, si zëvendësim i ëmbëlsirës apo edhe për t’u ngrënë ndërsa shikon serialet e “Twixmas”-it.
Një pjatë me brie kremoz, camembert të butë dhe copa parmixhani të vjetër shpesh shihet si “kënaqësia e fundit” para se të nisim premtimet e vitit të ri: më pak bulmet, më pak sheqer, më pak gluten — dhe zakonisht, humbja e disa kilogramëve është rezoluta nr.1.
Por, përtej teprive festive, a ka mënyra të “hakosh” pjatën e djathit që ta bësh më të shëndetshme?
Djathi: i keq apo i keqkuptuar?
Yndyra ushqyese është pjesë thelbësore e një diete të balancuar, dhe trupit i duhen acide yndyrore esenciale që nuk i prodhon vetë.
Por shumë yndyrë e ngopur, e pranishme shpesh në djathë, rrit kolesterolin dhe rrezikun për sëmundje të zemrës.

Megjithatë, djathi nuk është armiku që mendohet:
Siguron proteina me cilësi të lartë
Kalcium
Fosfor
Vitaminë B12
Vitaminë A
Këto kontribuojnë në shëndetin e kockave, rigjenerimin e muskujve dhe metabolizmin e energjisë.
Disa studime madje sugjerojnë se konsumimi i djathit mund të lidhet me jetë më të gjatë.
Rob Hobson, nutricionist i regjistruar, shpjegon:
“Djathi shpesh kritikohet për yndyrën dhe kripën që përmban, por është gjithashtu shumë i pasur ushqyesisht dhe mund të jetë pjesë e një diete të shëndetshme.”
Por ai thekson se lidhja mes djathit dhe shëndetit të zemrës nuk është aq e thjeshtë sa mendohet.
Djathrat e vjetër si çedër i pjekur, parmigiano dhe stilton janë të kripur dhe të pasur me kalori, por njëkohësisht:
përmbajnë baktere të gjalla të mira për zorrët,
ndihmojnë në kontrollin e sheqerit në gjak,
dhe sigurojnë ngopje falë përmbajtjes së lartë të proteinave.
Porosia kryesore e Hobson-it është e qartë:
Porcioni ideal është rreth 30 g – sa madhësia e një kuti shkrepësesh.
Si të krijosh një pjatë djathi super ushqyese për Krishtlindje
1. Zgjidh biskota më të mira: me fara, thekër, drithëra të plota
Biskotat me drithëra të plota ofrojnë:
më shumë fibra,
më shumë proteina,
yndyra të mira,
që stabilizojnë sheqerin në gjak dhe të mbajnë më të ngopur.
Pse është e rëndësishme?
Rritjet e shpejta të sheqerit në gjak çojnë në depozitimin e yndyrës, shtim në peshë dhe rritje të rrezikut të hipertensionit dhe goditjes në tru.

Prandaj, kombinimi djathë + fibra = metabolizëm më i qëndrueshëm.
2. Shto shumëllojshmëri: perime, arra, fruta
Për të mos krijuar një pjatë vetëm me ngjyra beige, shto:
karrota, kastravecë, speca (crudités)
arra, sidomos arra të arrës
mollë, dardhë, fiq të freskët
Këto ndihmojnë në:
ngadalësimin e tretjes,
kontrollin e oreksit,
furnizimin me fibra dhe antioksidantë.
3. A duhet shtuar sallami?
Sallami, proshuta industriale dhe bacon përmbajnë nitrate dhe janë të lidhura me kancerin e zorrës së trashë.

NHS rekomandon jo më shumë se 70 g në ditë.
Hobson sugjeron:
Më mirë:
gjel deti i pjekur
proshutë e përgatitur në shtëpi
pak prosciutto
Më pak:
salami
bacon
proshutë industriale
Nëse s’mund të heqësh dorë nga salami, balancoje me fruta dhe fibra.
4. Djathrat e butë të lyeshëm: më të mirë se mendoni
Edhe pse përmbajnë më pak proteinë e kalcium, ata:
janë më të lehtë,
përshtaten për ata me oreks të vogël,
shkojnë shkëlqyeshëm me biskota me fara ose perime.
Kujdes me etiketat: shmang ato me lista të gjata përbërësish.
Boursin, brie dhe camembert janë zgjedhje të mira — sidomos sepse:
përmbajnë spermidinë, e cila mund të ndihmojë në parandalimin e dëmtimit të qelizave të mëlçisë,
dhe acide yndyrore të dobishme për kujtesën dhe funksionin e trurit.
Për densitet ushqyes:
Zgjidh çedër, Comté, parmigiano.
5. Kombinimi klasik: Brie + boronica të kuqe
Boronicat e kuqe janë të ulëta në kalori, të pasura me polifenole dhe shumë të mira për shëndetin.
Këshillë:
përdor salca me pak sheqer,
ose shto boronica të freskëta sipër.
Studime tregojnë se ato mund të ndihmojnë në reduktimin e shtimit në peshë dhe të yndyrës viscerale.
6. Turshitë
Janë të shijshme, por shpesh:
të larta në kripë,
përmbajnë sheqer të shtuar.
Por 1–2 lugë çaji janë krejtësisht të pranueshme, sidomos kur pjesa tjetër e pjatës është e balancuar me fruta dhe perime.

Përfundim: Gjithçka me masë
Të teprosh me djathë në festa s’të dëmton — por konsumimi i rregullt duhet bërë me kujdes.
Disa djathra janë shumë të kripur.
Konsumi i lartë i kripës rrit tensionin dhe rrezikun e sëmundjeve të zemrës.
Yndyra e ngopur mund të rrisë kolesterolin LDL (“të keqin”).
Gjithsesi, studimet nuk kanë gjetur një rrezik të lartë të sëmundjeve të zemrës tek ata që konsumojnë djathë në mënyrë të moderuar.
Pra, këtë sezon festash, mund të shijosh pjatën tënde të djathit — mjafton të zgjedhësh me mend dhe të respektosh masën. /GazetaExpress/