18 milionë amerikanë u kërkohet të qëndrojnë brenda pasi ajri mbushet me toksina të lidhura me kancerin dhe sulmet në zemër

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

09/12/2025 20:27

Jugu i Kalifornisë po përballet me një emergjencë të papritur dhe të rrezikshme të cilësisë së ajrit, pasi autoritetet kanë lëshuar paralajmërime të gjera duke u bërë thirrje banorëve të qëndrojnë brenda.

Mbi 18 milionë amerikanë janë nën alarm nga e marta, alarm i cili sipas Shërbimit Kombëtar të Motit (NWS) do të mbetet në fuqi deri në mesnatë.

Distrikti i Menaxhimit të Cilësisë së Ajrit të Bregut Jugor (South Coast AQMD), bazuar në të dhënat e stacioneve monitoruese në të gjithë rajonin, ka konstatuar nivele të ngritura në mënyrë të rrezikshme të PM2.5, grimca shumë të imta të prodhuara nga trafiku, industria dhe djegia e drurit.

Sipas AQMD, këto grimca mikroskopike mund të shkaktojnë kriza astme, përkeqësim të bronkitit, vizita urgjente në spital, madje edhe shtrime në spital – sidomos te fëmijët, të moshuarit dhe personat me sëmundje të zemrës apo mushkërive.

Ndalim i detyrueshëm i djegies së drurit në një zonë të gjerë të Kalifornisë së Jugut

Si përgjigje, autoritetet kanë vendosur një ndalim të detyrueshëm të djegies së drurit, që mbulon zona të mëdha urbane, përfshirë:

Qarkun e Los Anxhelosit

Qarkun Orange

Inland Empire

Luginat e San Bernardinos dhe Riverside-it

Nën këtë ndalim, banorëve u ndalohet të djegin dru, peleta apo trungje të prodhuara si brenda, ashtu edhe jashtë.

Në paralajmërimin e tij, NWS u bëri thirrje banorëve:

“Kur cilësia e ajrit është e dobët, kufizoni aktivitetet e gjata në natyrë dhe qëndroni brenda me dritare dhe dyer të mbyllura.”

Banorët këshillohen gjithashtu të përdorin pastrues ajri ose sistemet e kondicionimit, të shmangin pajisjet që thithin ajër nga jashtë dhe të ndjekin gjendjen e ajrit përmes aplikacionit apo faqes së AQMD.

Ajri i ndenjur ka krijuar një ‘kapak smogu’ mbi rajon

Kushtet e motit dhe atmosferës kanë krijuar një shtresë të qëndrueshme smogu që bllokon ndotjen pranë tokës, duke rënduar ajrin në lugina dhe zonat bregdetare. Kjo situatë pritet të vazhdojë edhe ditët në vijim.

Zyrtarët thonë se këto “ditë pa djegie” aktivizohen sa herë që parashikohet që PM2.5 të arrijë nivele të rrezikshme për shëndetin publik. Kjo zonë prek disa nga arteriet më të ngarkuara të trafikut në SHBA, lagjet më të dendura urbane dhe komunitete të mëdha periferike.

Nga plazhet e Huntington, Laguna dhe Newport e deri në malet mbi Riverside dhe San Bernardino, alarmi shtrihet në një hark të gjerë që përfshin gati gjysmën e popullsisë së Kalifornisë.

Rrezik për të gjithë – jo vetëm për grupet e cenueshme

AQMD thekson se nivelet e ndotjes maten në një periudhë 24-orëshe, gjë që do të thotë se hartat orare të cilësisë së ajrit nuk pasqyrojnë gjithmonë riskun e vërtetë. Kjo shpesh krijon konfuzion, por rreziku për shëndetin mbetet real.

Ekspertët e shëndetit paralajmërojnë se edhe të rriturit plotësisht të shëndetshëm mund të përjetojnë probleme kur niveli i PM2.5 rritet shumë. Ekspozimi afatshkurtër mund të shkaktojë:

dhembje koke

kollitje

irritim të fytit

lodhje

vështirësi në frymëmarrje

Ndërsa ekspozimi i vazhdueshëm lidhet me sëmundje të rënda të zemrës dhe mushkërive.

Festat, trafiku dhe sobat e drurit shtojnë ndotjen

Modeli i zakontë i motit të dimrit në Kaliforninë e Jugut shpesh bllokon ndotjen, por këtë vit kombinimi i përdorimit të oxhaqeve, trafikut të festave dhe ajrit të ndenjur ka shkaktuar një rritje veçanërisht të fortë.

Meqenëse situata pritet të mbetet e pandryshuar të paktën deri në mesjavë, zyrtarët paralajmërojnë se mund të pasojnë njoftime të tjera.

Banorët mund të ndjekin gjendjen e ajrit në kohë reale dhe përditësimet mbi ndalimin e djegies së drurit përmes faqes së AQMD: aqmd.gov. /GazetaExpress/