Zbulohet misteri i qenve blu të Çernobilit: Arsyeja e vërtetë ishte e thjeshtë, jo radioaktiviteti

Mistere

Gazeta Express

08/12/2025 20:38

Tre qentë që jetojnë brenda zonës së Çernobilit u panë së fundmi me lesh blu, duke shkaktuar një stuhi spekulimesh në rrjetet sociale, ku shumë sugjeruan se ndryshimi i ngjyrës kishte ardhur nga rrezatimi radioaktiv.

Që nga viti 2017, programi Dogs of Chernobyl kujdeset për rreth 700 qen që jetojnë brenda zonës ekskluzive prej 18 milje katrorë, duke u ofruar atyre ushqim dhe kujdes mjekësor çdo vit. Këta kafshë janë pasardhës të kafshëve shtëpiake të braktisura kur banorët u evakuuan pas katastrofës bërthamore të vitit 1986, një nga aksidentet më të mëdha bërthamore në histori.

Në muajin tetor, organizata publikoi fotografi të tre qenve me lesh blu, duke lënë vullnetarët e programit të hutuar. Sipas Timothy A. Mousseau nga Dogs of Chernobyl, ngjyra e pazakontë nuk ishte për shkak të rrezatimit, por nga një tualet portativ i rrëzuar brenda zonës.

“Ngjyra blu ishte thjesht një tregues i sjelljes së papastër të qenit! Siç e di çdo pronar qeni, shumica e qenve hanë gjithçka, përfshirë edhe mbetjet,” tha Mousseau në një postim në Facebook.

Ndërsa disa përdorues të rrjeteve sociale ishin të bindur se arsyeja ishte rrezatimi, të tjerë sugjeruan se ngjyra vinte nga kimikate të padëmshme dhe mund të lahej.

Edhe pse ngjyra ishte shqetësuese për vullnetarët, qentë dukeshin shumë aktivë dhe të shëndetshëm.

Qentë e Çernobilit dhe rezistenca e tyre ndaj rrezatimit

Shkencëtarët kanë studiuar kafshët që jetojnë pranë zonës që nga katastrofa e vitit 1986. Pas shpërthimit të njërës nga reaktorët e centralit bërthamor, njerëzit u evakuuan dhe zona u bë e njohur si Chernobyl Exclusion Zone (CEZ). Mungesa e njeriut ka lejuar që kafshët të zhvillohen dhe të mbijetojnë në një mjedis me rrezatim mesatar prej 11.28 millirem – gjashtë herë më shumë se niveli i lejuar për njerëzit që punojnë aty.

Një studim i vitit 2024 zbuloi se qentë kanë zhvilluar aftësi të jashtëzakonshme: janë imunë ndaj rrezatimit, metalit të rëndë dhe ndotjes. Analizat gjenetike të kryera nga Columbia University mbi 116 qentë gjysmë të egër treguan dy popullata të ndryshme gjenetikisht, që janë të adaptuara për të përballuar ekspozimin afatgjatë ndaj mjedisit toksik të Çernobilit.

Sipas Norman J. Kleiman, studiues i shëndetit mjedisor, qentë kanë zhvilluar mutacione gjenetike të trashëguara, që u mundësojnë atyre të mbijetojnë dhe të përshtaten në kushtet ekstreme. Këto mutacione u zbuluan në 52 gjene të lidhura me ekspozimin ndaj ndotjes së centralit bërthamor.

Pra, ndryshimi i përkohshëm i ngjyrës tek tre qentë blu nuk ka lidhje me radioaktivitetin, por me zakonet e tyre të papastra, ndërsa popullata e qenve të Çernobilit ka zhvilluar një rezistencë të jashtëzakonshme ndaj rrezikimeve mjedisore. Kjo e bën Dogs of Chernobyl një shembull unik të mbijetesës dhe adaptimit të kafshëve në një nga mjediset më të ashpra të planetit. /GazetaExpress/