Humbja e nuhatjes mund të parashikojë – madje edhe të shkaktojë – mbi 130 sëmundje, zbulojnë studiuesit

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

08/12/2025 19:25

Të kesh një nuhatje të dobët mund të jetë shenjë se jeni – ose rrezikoni të bëheni – pre e një sërë sëmundjesh serioze. Një ekip ekspertësh ndërkombëtarë kërkon që aftësia e nuhatjes të trajtohet si faktor zyrtar skriningu në mjekësi.

Sipas vlerësimeve, çrregullimet e nuhatjes – të njohura mjekësisht si “çrregullime olfaktore” – prekin rreth 20% të popullsisë së përgjithshme, me norma më të larta te të rriturit mbi 60 vjeç dhe te meshkujt. Megjithatë, ndonëse janë më të shpeshta sesa humbja e dëgjimit apo verbëria e rëndë, këto çrregullime vazhdojnë të mbeten të nënvlerësuara nga mjekësia.

Lidhja me mbi 130 sëmundje

Në një rishikim të botuar në Clinical Otolaryngology, ekspertë nga Britania, SHBA dhe Gjermania theksojnë se humbja e nuhatjes lidhet me më shumë se 130 sëmundje neurologjike, fizike dhe gjenetike.

Shkaku më i zakonshëm është rinosinuziti kronik (CRS) – inflamacion i sinuseve që mund të shkaktohet nga astma, alergjitë apo fibroza cistike. Humbja e nuhatjes është gjithashtu e njohur si simptomë e infeksioneve të sipërme respiratore, por studimet tregojnë se te pacientët me Covid-19 ajo ka qenë 8–10 herë më e përhapur.

Paralajmërim i hershëm për demencën, Parkinsonin dhe sëmundjet e zemrës

Studiuesit thonë se prova të reja sugjerojnë se humbja e nuhatjes mund të jetë një shenjë e hershme e:

Demencës

Një studim i botuar në Nature Communications tregoi se reduktimi i nuhatjes mund të jetë ndër shenjat e para të zhvillimit të demencës. Një nga shpjegimet është grumbullimi i proteinave të dëmshme në pjesën e trurit që kontrollon nuhatjen.

Sëmundjes së Parkinsonit

Hapat e parë të humbjes së nuhatjes shfaqen tek 90% e pacientëve, madje deri në pesë vjet para shenjave motorike të Parkinsonit.

Sëmundjeve kardiovaskulare

Të dhëna të reja tregojnë një lidhje të mundshme mes humbjes së nuhatjes dhe rritjes së rrezikut për goditje në tru dhe dështim të zemrës, edhe te të rritur të shëndetshëm.

Rreziqet e përditshme dhe ndikimi psikologjik

Njerëzit që humbin nuhatjen raportojnë se ndihen të pasigurt pasi nuk janë në gjendje të zbulojnë:

rrjedhjet e gazit,

tym ose zjarr,

ushqime të prishura – çka rrit rrezikun e helmimeve ushqimore.

Studime të tjera tregojnë se humbja e nuhatjes lidhet me:

çrregullime të të ushqyerit,

izolim social dhe vështirësi në marrëdhënie,

ankth dhe depresion.

Po ashtu, personat me çrregullime të nuhatjes kanë tendencë të konsumojnë ushqime më pak të larmishme dhe më të pasura me kalori, yndyra dhe sheqer, duke ndikuar negativisht në dietë.

Thirrja e ekspertëve: Kontrolla dhe ndërgjegjësim kombëtar

Në dritën e provave të shumta, autorët e rishikimit bëjnë thirrje për:

Kontroll të rregullt të nuhatjes,

trajnime për personelin mjekësor,

politika publike për shëndetin e nuhatjes,

reduktim të pabarazive në qasjen ndaj trajtimit.

“Rekomandojmë zhvillimin e programeve të edukimit mbi shëndetin e nuhatjes dhe fushata ndërgjegjësimi, futjen e skriningut dhe krijimin e politikave të dedikuara në të gjitha sektorët e shoqërisë”, thuhet në raport.

Rishikimi është kryer nga ekspertë të Universitetit të East Anglia, Universitetit Teknik të Dresdenit, Qendrës Amerikane të Shkencave Kimike Monell, organizatës SmellTaste dhe Departamentit të Shkencave Kompjuterike në University College London. /GazetaExpress/