David Szalay fiton çmimin Booker 2025 me romanin “Flesh”

Arte

Gazeta Express

11/11/2025 15:01

Gjykatësit “nuk kishin lexuar kurrë diçka të ngjashme”, tha kryetari i jurisë, Roddy Doyle, duke shpallur romanin e autorit hungarezo-britanik si fituesin e çmimit prej 50,000 paundësh.

Autori hungarezo-britanik David Szalay ka fituar çmimin Booker 2025 për romanin e tij “Flesh”.
Vepra e gjashtë letrare e Szalay ndjek jetën e një burri, István, nga rinia deri në mes të jetës. Juria “nuk kishte lexuar kurrë diçka të tillë më parë”, tha kryetari i saj, Roddy Doyle, fitues i çmimit më 1993. “Është, në shumë mënyra, një libër i errët, por një kënaqësi për t’u lexuar.”

Romani hapet me një ngjarje tronditëse që ndodh ndërsa Istváni adoleshent jeton me nënën e tij në një kompleks apartamentesh në Hungari. Më pas, Szalay ndjek protagonistin gjatë kohës në ushtri e më pas në Londër, ku fillon të punojë për super të pasurit. I shkruar me prozë të kursyer, romani eksploron maskulinitetin, klasën shoqërore, migrimin, traumën, seksin dhe pushtetin.

Szalay u shpall fitues i çmimit prej 50,000 paundësh në një ceremoni të mbajtur në Old Billingsgate, Londër, të hënën në mbrëmje. Ai ishte nominuar më parë për çmimin në vitin 2016, me romanin All That Man Is.

Vendimi për t’i dhënë Szalay çmimin ishte “i njëzëshëm”, tha Doyle. Në jurinë e këtij viti ishin gjithashtu aktorja Sarah Jessica Parker, si dhe shkrimtarët Chris Power, Ayọ̀bámi Adébáyọ̀ dhe Kiley Reid.

Libri “fokusohet në një burrë të klasës punëtore, që zakonisht nuk merr shumë vëmendje,” tha Doyle. “Na paraqet një lloj të caktuar burri” dhe “na fton të shohim përtej fytyrës.”

“Pa qenë askush plotësisht i vetëdijshëm për këtë, unë jam rritur, për shembull, me idenë se burrat nuk duhet të qajnë,” shtoi Doyle. “Pastaj e kuptova se kjo ishte marrëzi,” por István është “pikërisht ai lloj burri.”

“Szalay ka shkruar një roman mbi Pyetjen e Madhe: mbi çuditshmërinë mpirëse të të qenit gjallë,” shkroi Keiran Goddard në një recension për The Guardian. “Nga ana stilistike, Flesh është vetëm kockë. Szalay gjithmonë ka qenë mjeshtër i fjalive të thukta dhe të ftohta, por në këtë roman ai e ka çuar përmbajtjen edhe më tej, në mënyrë brutale.”

Romani i Szalay triumfoi mbi një listë të fortë finalistësh, përfshirë të preferuarin e basteve Andrew Miller me The Land in Winter, dhe Kiran Desai, e nominuar me The Loneliness of Sonia and Sunny, romani i saj i parë që nga fitimi i Booker-it në 2006 me The Inheritance of Loss. Romane të tjera në listë ishin Susan Choi – Flashlight, Katie Kitamura – Audition dhe Ben Markovits – The Rest of Our Lives.

I pyetur nëse ndonjë nga librat e tjerë iu afrua fitimit të Szalay, Doyle tha se “përgjigjja është ‘disi po’,” por refuzoi të përmendte tituj konkretë, duke thënë se do të ishte “e padrejtë, pak mizore.”

I lindur në Montreal nga baba hungarez dhe nënë kanadeze, Szalay u rrit në Londër. Ai ka jetuar në Liban dhe Britaninë e Madhe, ndërsa aktualisht jeton në Vjenë. Pas diplomimit në Oxford, punoi si drejtues shitjesh në reklama financiare — përvojë që u bë frymëzimi për romanin e tij të parë, London and the South-East. Ai është gjithashtu autor i romaneve Spring dhe The Innocent, si dhe i përmbledhjes me tregime Turbulence.

Duke shkruar në The Guardian fundjavën e kaluar për frymëzimin e Flesh, Szalay tha se romani ishte “i konceptuar nën hijen e dështimit” – në vjeshtën e vitit 2020 ai braktisi një roman në të cilin kishte punuar për gati katër vjet, pasi ndjente se nuk po funksiononte. Ai donte që Flesh “të shprehte ndjesinë se ekzistenca jonë është, para së gjithash, një përvojë fizike, nga e cila burojnë të gjitha aspektet e tjera.”

Fitorja e tij shënon fitoren e dhjetë për shtëpinë botuese Jonathan Cape, pjesë e Penguin, që ka më shumë fitore në historinë e çmimit. Romani fitues i vitit të kaluar, Orbital nga Samantha Harvey, u botua gjithashtu nga Cape.

Fitues të tjerë të viteve të fundit përfshijnë: Prophet Song nga Paul Lynch, The Seven Moons of Maali Almeida nga Shehan Karunatilaka, The Promise nga Damon Galgut. /The Guardian