90 ditë që kushtojnë miliona

Maqedoni

Gazeta Express

28/01/2026 17:38

Transportuesit nga rajoni kanë bllokuar terminalet kufitare të mallrave për të tretën ditë për shkak të sistemit të ri për hyrje dhe dalje nga Bashkimi Evropian, në lidhje me trajtimin e shoferëve profesionistë dhe kufizimin e qëndrimit të tyre në zonën Shengen. Shoferët e kamionëve nga Maqedonia, Serbia, Mali i Zi dhe Bosnja dhe Hercegovina filluan ditën e hënë bllokimin e trafikut të mallrave në pikat kufitare të Shengenit. Ata besojnë se sistemi EES është diskriminues ndaj transportuesve të BE-së dhe kërkojnë status të veçantë për hyrjen në Bashkimin Evropian. Ata ankohen për shkak të, siç thonë ata, trajtimit joadekuat të shoferëve profesionistë në zonën Shengen duke shtuar se protestat fillimisht do të zgjasin një javë. Ata kërkojnë ndryshim të rregullores që përcakton se banorët e shteteve të treta mund të qëndrojnë në Zonën Shengen vetëm për 90 ditë në periudhën 180-ditore. Për ta, kjo periudhë është shumë e shkurtër dhe ua vështirëson punën.

Pasojat e bllokadës pritet të prekin ekonominë e rajonit. Sektori i biznesit paralajmëron se, megjithëse shuma e saktë e dëmit që do të reflektohet në ekonomi nuk mund të përcaktohet në këtë kohë, pasojat do të jenë serioze. Komuniteti i biznesit shpreh mbështetje për transportuesit, por beson se problemet duhet të zgjidhen në një mënyrë tjetër, sepse bllokadat mund të ndikojnë negativisht edhe në bashkëpunimin me partnerët nga Bashkimi Evropian.

Në vend që ta kapërcejnë problemin, ato mund të shkaktojnë pasoja serioze për prodhimin e Maqedonisë, ndërsa vonesat në dërgesa paraqesin rrezik për kontratat e lidhura me klientët e huaj.

Këto janë qëndrimet e Odës Ekonomike të Maqedonisë lidhur me protestat e transportuesve vendas. “Tani për tani, nuk është e mundur të specifikohet se sa do të jenë humbjet, sepse ato do të jenë për disa arsye: Ndërprerja e kontratave, penalitetet për vonesë në dorëzim, prodhimi i parealizuar dhe më shumë, por është e sigurt se humbjet do të jenë në shkallë të gjerë, gjë që nuk është në interesin e askujt”, thonë nga Oda ekonomike.

Edhe autoritetet e tjera në Maqedoni druajnë nga dëmet. Do të kemi dëme serioze për ekonominë nëse vazhdojnë bllokadat e kamionistëve në pikat kufitare dhe nuk gjendet zgjidhje, paralajmëroi Goce Dimovski, drejtor i Zonave ekonomike-teknologjike në intervistën në televizionin Telma . “Jo vetëm ekonomia në Maqedoni, por edhe në të gjithë rajonin. Ky është një problem serioz që prek rajonin, domethënë vendet e Ballkanit Perëndimor, por prek edhe vendet anëtare të Bashkimit Evropian”, beson Dimovski.

Nga ana tjetër, Presidenti i Odës së Tregtisë së Serbisë , Marko Çadezh, paralajmëroi se për shkak të procedurave burokratike dhe reagimit joadekuat të Bashkimit Evropian në lidhje me qëndrimin e shoferëve profesionistë në zonën Shengen, ekonomitë e Ballkanit Perëndimor po pësojnë dëme të drejtpërdrejta prej rreth 100 milionë eurosh në ditë vetëm nga eksporti i mallrave. “Është e turpshme kur bëhet fjalë për eksportimin e mallrave. Kësaj duhet t’i shtojmë edhe gjobat dhe penalitetet që kompanitë prodhuese paguajnë për mallrat e padërguara, të cilat variojnë nga 10.000 deri në 50.000 euro në ditë. Rreth 10.000 kompani eksportojnë nga Serbia vetëm në Bashkimin Evropian, kështu që është e qartë se po arrijmë shifra vërtet të larta”, tha Çadezh.

Protestat e transportuesve në shtetet fqinje po e pengojnë eksportin dhe importin e mallrave drejt dhe nga tregjet e BE-së, duke krijuar vonesa, kosto shtesë dhe rrezik për humbje ekonomike për bizneset e Kosovës.

Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Kosovë ka shprehur shqetësim të madh lidhur me protestat që po mbahen në shtetet fqinje nga kompanitë transportuese, të cilat kanë shkaktuar vështirësi të konsiderueshme për bizneset kosovare.

Sipas DHTIK-së, këto protesta kanë pamundësuar në masë të madhe eksportin dhe importin e mallrave të kompanive vendore drejt dhe nga tregjet evropiane, duke krijuar pengesa serioze në qarkullimin e mallrave. Kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës (OEK), Lulzim Rafuna, njëherësh udhëheqës i Odave Ekonomike të Ballkanit Perëndimor, thotë se Kosova nuk merr pjesë në protestë, pasi vendi nuk ka ende kompani logjistike që realizojnë transport të rregullt me vendet e BE-së, por paralajmëron se efektet e saj do të ndihen edhe në Kosovë. “Për shkak të bllokadës së kufijve, Kosova nuk do të mund as të eksportojë dhe as të importojë mallra”, thotë Rafuna.

Shoqata e Punëdhënësve të Federatës së Bosnjës dhe Hercegovinës (UP FBiH), Dhoma e Tregtisë së Jashtme e Bosnjës dhe Hercegovinës (VTK BiH) dhe Dhoma e Tregtisë e FBiH u bënë thirrje kompanive vendase të logjistikës që të ndërpresin menjëherë bllokadën e pikave kufitare. “Fatkeqësisht, pavarësisht nismave dhe apeleve të shumta, kjo çështje nuk është zgjidhur në mënyrë sistematike deri më sot”, shtojnë ata.

Siç theksuan ata, është e qartë se bllokadat aktuale të trafikut po dëmtojnë më shumë ekonominë vendase dhe biznesmenët. Edhe pse në këtë moment, theksuan ata, nuk është e mundur të vlerësohen me saktësi humbjet totale, sipas informacionit që marrin nga anëtarët e tyre, bëhet fjalë për miliona dollarë, të cilat ekonomia e cenueshme e Bosnjës dhe Hercegovinës mezi mund t’i përballojë.

Humbjet ekonomike për Bullgarinë dhe vendet fqinje do të jenë kritike për shkak të bllokadës së kufijve me Serbinë dhe Maqedoninë e Veriut. Këtë e njoftoi Zëvendëskryeministri dhe Ministri i Transportit dhe Komunikacionit, Grozdan Karaxhov, gjatë “Forumit Ekonomik të Sofjes”. “Bllokada të tilla çojnë në pasoja shumë serioze, jo vetëm për transportin, por për të gjithë ekonominë që varet nga furnizimet”, tha Karaxhov, i cituar nga BNT.

Sipas tij, veprimet e transportuesve nga Ballkani Perëndimor shkelin të drejtat themelore evropiane për lëvizjen e lirë të mallrave. Pavarësisht seriozitetit të situatës, ministri i transportit sqaroi se Bullgaria nuk ka autoritetin për ta zgjidhur vetë çështjen. Ai i drejtoi transportuesit te institucionet evropiane, pasi mosmarrëveshja lidhet me rregullat e reja për hyrjen në zonën Shengen.

Lidhur me protestën e Shoqatës së Transportuesve të Ballkanit Perëndimor në lidhje me sistemin e hyrjes dhe daljes në vendet e Shengenit, Komisioni Evropian njoftoi se po “monitoron me kujdes situatën dhe është në kontakt me partnerët nga Ballkani Perëndimor”.

Zëdhënësi i Komisionit Evropian, Markus Lammert, tha se rregullat për qëndrimin brenda Shengenit janë “të qarta dhe të njohura që më parë” dhe se ekziston njëfarë fleksibiliteti në zbatimin e tyre. Ai theksoi gjithashtu se vendimi nëse do të kryhen apo jo kontrolle të rastësishme kufitare merret nga shtetet anëtare në kufijtë e jashtëm, jo nga Komisioni.

Zëdhënësi i KE-së, Markus Lammert, vuri në dukje në Bruksel se, megjithëse rregulli 90-ditor nuk është i ri, BE-ja është e vetëdijshme se shoferët, sportistët ose artistët që udhëtojnë mund të kenë nevojë të qëndrojnë më gjatë. “Komisioni Evropian po punon për zgjidhje të mundshme që do t’u lejonin shoferëve profesionistë të qëndronin më gjatë në zonën Shengen”, tha të hënën zëdhënësi i Komisionit, Markus Lammert, duke reaguar ndaj protestave të koordinuara nga operatorët e transportit nga rajoni. (koha.mk)