40 vite pas Çernobilit, pasojat shëndetësore ende ndihen

Shneta tjera

Gazeta Express

27/04/2026 19:31

Katastrofa bërthamore e Katastrofa e Çernobilit mbetet një nga ngjarjet më të rënda në historinë moderne, ndërsa pasojat e saj vazhdojnë të ndihen edhe katër dekada më vonë.

Më 26 prill 1986, reaktori numër katër në centralin bërthamor pranë Pripyat shpërtheu, duke lëshuar në atmosferë mbi 100 substanca radioaktive. Edhe pse disa prej tyre u shpërbënë shpejt, elementë të rrezikshëm si jodi, stronciumi dhe ceziumi u përhapën në një zonë shumë të gjerë, duke arritur deri në Britani dhe në pjesë të tjera të hemisferës veriore.

Fillimisht, autoritetet sovjetike mbajtën heshtje, ndërsa bota u informua vetëm disa ditë më vonë, pasi një inxhinier suedez zbuloi nivele të pazakonta rrezatimi. Ndërkohë, mijëra banorë u evakuuan, por për shumë prej tyre ekspozimi kishte ndodhur tashmë.

Sipas ekspertëve, ndikimet në shëndet vazhdojnë edhe sot. Rastet e kancerit të tiroides u rritën ndjeshëm pas aksidentit, sidomos tek fëmijët, për shkak të konsumimit të produkteve të kontaminuara në javët pas shpërthimit. Deri në vitin 2015 janë regjistruar mijëra raste shtesë të këtij lloji kanceri.

Numri i viktimave mbetet një çështje e debatueshme. Zyrtarisht, dhjetëra persona humbën jetën nga ekspozimi i menjëhershëm ndaj rrezatimit, por disa vlerësime sugjerojnë se numri real i vdekjeve të lidhura me pasojat afatgjata mund të jetë shumë më i lartë.

Ndikimi i katastrofës nuk u kufizua vetëm në zonat përreth. Në Britani, për vite me radhë u vendosën kufizime për fermat, për shkak të ndotjes me cezium radioaktiv, i cili mbetet në mjedis për dekada.

Sot, edhe pse centralet bërthamore funksionojnë me standarde shumë më të larta sigurie, rreziqet nga ekspozimi ndaj rrezatimit mbeten një shqetësim i monitoruar vazhdimisht. Studimet tregojnë se ekspozimi i zgjatur mund të rrisë rrezikun për kancer, megjithëse nivelet në industrinë moderne janë shumë më të ulëta krahasuar me ato të aksidentit në Çernobil.

Ekspertët theksojnë se një ngjarje e ngjashme është shumë pak e mundshme sot, falë teknologjisë më të avancuar dhe masave të forta të sigurisë. Megjithatë, Çernobili mbetet një kujtesë e fuqishme për rreziqet që lidhen me energjinë bërthamore dhe nevojën për kontroll të vazhdueshëm.

Pas 40 vitesh, kjo tragjedi vazhdon të jetë një pikë referimi globale për sigurinë bërthamore dhe ndikimin afatgjatë të fatkeqësive industriale. /GazetaExpress/