2024 ishte fundi i izolimit për kosovarët

Lajme

Gazeta Express

03/01/2025 8:28

Liberalizimi i vizave për Kosovën, i cili hyri në fuqi në ditën e parë të vitit që po e lëmë pas, shënoi fundin e izolimit disa dekadash për qytetarët e saj.

Tani ata trajtohen njësoj si qytetarët e tjerë të rajonit, të cilët prej kohësh kishin harruar pritjet e gjata para ambasadave evropiane.

Vetëm disa javë pas kësaj ngjarjeje, Kosovës iu hapën dyert për forcimin e shtetësisë së saj, duke u bërë anëtare e Këshillit të Evropës. Mirëpo, entuziazmi për miratimin me shumicë dërmuese në

Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës në muajin prill u venit shpejt.

Një muaj më vonë, Komiteti i Ministrave i kësaj organizate vendosi të bëjë përjashtim nga praktikat e zakonshme kur kryesisht zbatohet vullneti i Asamblesë.

Kosovës iu kërkua dorëzimi i draft-statutit të Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe në Gjykatën Kushtetuese. Refuzimi i Prishtinës bëri që Kosova të mos përfshihet në agjendën e takimit të ministrave, duke humbur kështu një mundësi historike.

Viti 2024 u pagëzua si viti i “super-zgjedhjeve”: krahas SHBA-së, zgjedhje u mbajtën edhe në Bashkimin Evropian, ku mbi 400 milionë qytetarë kishin të drejtë vote. Edhe pse pritej një “tërmet politik” me rritjen e partive te ekstremit te djathë, partitë tradicionale të qendrës së majtë dhe të djathtë arritën të mbajnë shumicën në Parlamentin Evropian.

Postet kryesore në institucionet e BE-së tani drejtohen nga fytyra të reja, ndërsa Presidentja e Komisionit Evropian u rizgjodh për një mandat të ri pesëvjeçar. Kosova dhe vendet e tjera të

Ballkanit Perëndimor tani do të trajtohen nga Kaja Kallas nga Estonia, shefe e re e diplomacisë evropiane, dhe Marta Kos nga Sllovenia, komisionare për zgjerim.

Në NATO, ndryshimet ishin po ashtu domethënëse. Mark Rutte, ish-kryeministër i Holandës, u emërua në krye të organizatës, duke zëvendësuar Jens Stoltenbergun pas një dekade udhëheqjeje të suksesshme.

Procesi i normalizimit të raporteve me Serbinë mbeti në stagnim. Ftesa për një takim në qershor mes liderëve të Kosovës dhe Serbisë nuk dha rezultat, pasi kryeministri i Kosovës refuzoi një takim kokë më kokë.

Dialogu përfundoi në gjendje që përshkruhet si “klinikisht i vdekur”.  Gjatë vitit, disa takime mes kryenegociatorëve u mbajtën pa arritur rezultate të prekshme. Takimi i fundit i vitit 2024, megjithatë, solli një përparim modest: Kosova dhe Serbia u pajtuan për zbatimin e deklaratës për të pagjeturit, të miratuar në nivel liderësh në vitin 2023.

Rezultatet e zgjedhjeve evropiane sollën ndryshime të ndjeshme në skenën diplomatike. Politikanë nga shtetet baltike, të njohura për qasjen e tyre të ashpër ndaj ndikimit rus, morën përsipër proceset e lidhura me Kosovën dhe dialogun.

Funksionarët nga shtetet mosnjohëse u larguan nga skena, ndërsa Miroslav Lajçak mbeti figura e fundit nga struktura e vjetër. Ai vazhdoi komunikimin me publikun përmes rrjeteve sociale ndërsa në janar 2025, pritet të largohet nga posti i emisarit për dialog.

Pavarësisht mungesës së takimeve të nivelit të lartë dhe stagnimit të procesit, presioni ndaj Kosovës për zbatimin e Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe mbeti konstant.

Dialogu u shfaq si pengesa kryesore në avancimin e agjendës integruese të Kosovës. Dështimi për të hyrë në Këshillin e Evropës dhe mungesa e trajtimit të aplikimit për statusin e kandidatit në BE ishin pasoja të drejtpërdrejta të mosmarrëveshjeve në dialog.

Ndërkohë, Kosova u përball me sulme terroriste dhe nën masat ndëshkuese të BE-së, të cilat, edhe pse të quajtura të përkohshme, mbeten në fuqi prej 18 muajsh.