Veshjet që bëhen art: Skulpturat monumentale të kujtesës

Arte

Gazeta Express

20/02/2026 21:58

Veshjet nuk janë thjesht “të përdorura”, thotë artistja kineze Yin Xiuzhen, e njohur për instalacionet e mëdha të krijuara nga rroba dhe kujtime të gjetura. “Preferoj t’i quaj ‘të veshura’,” shpjegon ajo.

“Rrobat e veshura bartin shumë informacion… si një lëkurë e dytë, e mbushur me kuptim social.” Në disa prej veprave të saj, rrobat janë personale, duke treguar histori intime, ndërsa në të tjera janë mbledhur, njollosur dhe shtrirë mbi skelete të mëdha hekuri që ngjajnë me avionë, trena apo forma organike.

Në ekspozitën Heart to Heart në katin e poshtëm të Hayward Gallery, Yin tregon se rrobat e përdorura shërbejnë si narratore: “Përvoja e jetuar është e futur brenda çdo materiali.”

Artistja japoneze Chiharu Shiota, në ekspozitën e saj Threads of Life në katin e dytë të Galerisë, përdor litarë si material kryesor, duke thurur objekte të gjetura – si valixhe, çelësa dhe letra – në instalacione monumentale që duken si rrjeta të mëdha.

“Dua të krijoj ndjesinë e përvojës dhe ekzistencës së përbashkët,” thotë ajo. “Kujtimi ekziston brenda çdo personi, por lidhet edhe me objektet e jetës së përditshme.”

Edhe pse ekspozitat e tyre janë të veçanta, kuratori i lartë i Hayward Gallery, Yung Ma, shpreson se interesat e tyre të përbashkëta do të rezonojnë midis mureve të galerisë. “Të dy artistët eksplorojnë sesi tekstilet dhe objektet e gjetura mund të bartin identitet dhe përvojë të jetuar,” thotë ai.

 Yin dhe Shiota janë rreth 10 vjet larg nga mosha – Yin lindi në 1963 dhe Shiota në 1972 – por u ngritën në skenën ndërkombëtare në të njëjtën periudhë, në fund të viteve 90.

Për Shiota, përdorimi i litarëve është më abstrakt. Ajo filloi të punonte me këtë material në vitet 2000, pasi kishte qenë piktore dhe pastaj artiste performancash nën udhëzimin e Marina Abramović në Berlin.

“Me pikturën punon në dy dimensione, por me litarin mund të vizatoja në të gjithë hapësirën,” thotë ajo. Instalacionet e Shiota-s janë emocionalisht intensive, ndonjëherë të pasiguruara, si During Sleep, ku gratë shtrihen në shtretër spitali të mbuluara nga një rrjet i dendur i litarëve të zi – duke reflektuar brishtësinë e jetës dhe përjetimet personale me kancerin.

Në kontrast, punimet e Yin shpesh reagojnë ndaj botës që ndryshon rreth saj. Rrobat janë medium që lidhet ngushtë me jetën e saj personale dhe historinë e Kinës.

Ajo ka krijuar vepra si Dress Box (1995), ku mblodhi 30 vjet rroba të saj, i vendosi në një kuti druri dhe i vulosi me çimento, dhe Portable Cities, ku rrobat e dhuruara kthehen në skulptura të vogla të qyteteve të ndryshme, duke përfshirë Beijing, New York dhe London.

Të dy ekspozitat shfrytëzojnë hapësirën e gjerë të Hayward, me instalacione që shtrihen nga dyshemeja deri në tavan dhe të cilat vizitorët mund t’i përshkojnë.

Përmes objekteve të mbledhura, artistet hartojnë përvojat që na lidhin dhe ruajnë historitë e përjetuara në sende të përditshme, edhe shumë pas largimit tonë. /GazetaExpress/