A mund ta “hakojmë” memorien?


Festim
25 Prill 2019 11:08

Shkenca moderne na sjell mundësi të pafundme për të ndihmuar trupat dhe mendjet tona të qëndrojnë të shëndetshme, por disa kërkime shkencore të kohëve të fundit kanë qenë gjithashtu qendra e polemikave. Një nga këto është interesi i studiuesve për të manipuluar kujtimet. A është e mundur kjo, dhe nëse po, pse duam ta arrijmë?

Kujtimet tona tregojnë shumë kush jemi dhe gjërat që kujtojmë shpesh mund të përkufizojnë përvojën tonë në botë.

Dhe ndërsa kujtimet pozitive mund të na ndihmojnë të rritemi dhe të lulëzojmë, kujtimet negative nuk kanë gjithmonë efekte të tilla të mirëpritura.

Megjithatë, ka edhe kujtime që janë me të vërtetë traumatike dhe kujtimi i tyre mund të çojë në shqetësime dhe kushte serioze të shëndetit mendor, siç është çrregullimi i stresit post traumatik (PTSD).

Studimi i kujtesës – formimi, kujtimi dhe harresa – tërheq shumë vëmendje dhe kuriozitet mes neuroshkencëtarëve, psikologëve dhe madje edhe kërkuesve shkencorë nga shkencat humane, pasi ende ka aq shumë që nuk i kuptojmë plotësisht proceset që rrethojnë kujtesën.

Dhe, ndërsa ne ende kemi nevojë të mësojmë më shumë se si krijohen kujtime në tru, hulumtuesit në vitet e fundit kanë filluar të hetojnë mundësinë e manipulimit të kujtimeve – veçanërisht atyre negative – për të parë nëse ato mund t’i dobësojnë ose t’i largojnë ato krejtësisht.

Me këtë veçori, ne shikojmë shkurtimisht se pse ne kujtojmë dhe pse ne natyrisht harrojmë. Ne gjithashtu shqyrtojmë disa studime që kanë zbuluar në manipulimin e kujtesës, duke shpjeguar se si hulumtuesit kanë për qëllim ta arrijnë atë dhe pse.

Kur truri i kodon informacionet, këto të dhëna ruhen në grupe të neuroneve që i lejojnë qelizat e trurit të “komunikojnë” – lidhen së bashku.

“Harresa ndodh sepse nuk do të ishte efikase për energjinë që të ruaj të gjitha kujtimet që ne formojmë çdo ditë”, shpjegoi ai, duke shtuar se “gjithashtu duket të jetë një pasojë e natyrshme e neurogjenezës – procesi që krijon qeliza të reja të trurit në mbështetje të të mësuarit e ardhshëm.” Raportoj Sam Berens, Ph.D. për Medical News Today.

Për shembull, siç kanë treguar studimet, procesi i rikthimit të kujtesës mund të thotë që kujtesa origjinale është rishkruar.

“Një kujtesë nuk është thjesht një imazh i prodhuar nga koha që kthehet në ngjarjen origjinale – mund të jetë një imazh që është disi i shtrembëruar për shkak të kohëve të mëparshme që ju kujtuat”, thotë Donna Bridge, një nga autorët e studimit.

“Kujtimet nuk janë statike. Nëse ju kujtohet diçka në kontekstin e një mjedisi të ri dhe kohës, ose nëse jeni edhe në një humor të përshtatshëm, kujtimet tuaja mund të integrojnë informacionin e ri “.

Për të provuar dhe për të kuptuar nëse mund të manipulojmë artificialisht kujtimet, një ekip hulumtuesish nga Instituti i Teknologjisë i Masaçusetsit në Kembrixh u përpoq fillimisht të ngjallë kujtime të rreme në minj.

Gjatë studimeve, ekipi i udhëhequr nga Prof. Susumu Tonegawa përdori metoda optogjenetike për të sinkronizuar dy grupe neuronesh – një në hipokampus, i cili aktivizonte një kujtesë hapësinore dhe një në amigdale, e cila aktivizonte një kujtesë frike. Eksperimenti ishte i suksesshëm – minjtë filluan të shoqëronin frikën në një hapësirë ku ata kurrë nuk kishin pasur përvojë të keqe.

Te fundit


Kthehu lart