A keni ndjerë “kama muta”? Psikologët zbulojnë një emocion krejt të ri – a e keni përjetuar?

Fun

Gazeta Express

12/01/2026 20:08

Nëse ndonjëherë ju është ngjirë zëri në fund të një filmi të lumtur, ose keni qarë në një dasmë, shkencëtarët thonë se mund të keni përjetuar një emocion të sapopërshkruar – “kama muta”.

Çfarë është kama muta?

Kama muta përshkruan një ndjesi të menjëhershme, shpesh mbizotëruese, të lëvizjes emocionale që lind nga përjetimi i dashurisë, lidhjes dhe përkatësisë.

Shkencëtarët thonë se njerëzit ndiejnë kama muta kur përjetojnë një moment të papritur lidhjeje sociale. Kjo mund të ndodhë, për shembull, kur takoni një të dashur pas shumë kohësh në aeroport, ose kur përjetoni një ndjesi të thellë shpirtërore gjatë lutjes apo adhurimit.

Nuk ka rëndësi nëse përjetoni këto momente vetë apo vetëm i shihni te të tjerët – emocionet janë të njëjta. Kështu, ju mund të ndiheni njësoj duke parë një komedi romantike, si kur jeni në një takim romantik.

Shkencëtarët thonë se përjetimi i më shumë kama muta në jetë mund të jetë çelësi për ndjenja më të forta lidhjeje dhe kënaqësi më të madhe personale.

Origjina dhe studimi i kama muta

Edhe pse njerëzit e kanë ndjerë këtë emocion për miliona vjet, shkencëtarët e kanë kategorisëruar dhe studiuar rigorozisht vetëm kohët e fundit. Siç ndodhi me shijen umami që u njoh shkencërisht vetëm në vitet 1980, edhe kama muta përshkruan diçka që të gjithë e kemi ndjerë, por nuk e kishim emërtuar.

Profesori Thomas Schubert nga Universiteti i Oslos tha për Daily Mail:

“Gjuha angleze ka terma si ‘being moved’, ‘being touched’, ‘heartwarming’, por ata janë të përgjithshëm. Ne kemi marrë termën sanskrite kama muta për të qenë më precizë.”

Në thelb, kama muta është ndjesia e menjëhershme e njëjedhësisë, dashurisë dhe përkatësisë – ndaj një personi, familjeje, ekipi, kombi, natyra, universi, Zoti, ose edhe një maceje.

Profesori Schubert shpjegon:

“Kama muta lind zakonisht kur përjetojmë ose shohim një intensifikim të papritur të lidhjeve shoqërore – takime pas ndarjes së gjatë, aktet e papritura të bujarisë, festimet kolektive, përjetimet shpirtërore, dashuria e thellë që tregon dikush, ose edhe muzika, filmat dhe tregimet që nxisin ndjenjën e lidhjes.”

Ky emocion mund të jetë i lehtë ose shumë i fuqishëm. Mund të ndjeni vetëm një tërheqje të vogël emocionale kur shihni një qen që takon pronarët e tij, ose mund të qani nga ndjenja e fuqishme kur shikoni sytë e fëmijës tuaj të porsalindur.

Shenjat fizike të kama muta

Kur emocioni është i fortë, shfaqet edhe në trup: lot, lëkura që shpërbëhet (goosebumps), ngrohtësi në kraharor, ndjesi ngjitjeje në fyt, dhe ndonjëherë vështirësi në të folur.

Pse është i rëndësishëm kama muta?

Shkencëtarët besojnë se kama muta luajti një rol kyç në evolucionin tonë. Ky emocion ka evoluar për të fuqizuar lidhjet sociale që i dhanë njerëzimit përparësi në mbijetesë. Ndjenjat e ngrohtësisë, lotët dhe reagimet fizike mund të jenë pjesë e mekanizmave që forcojnë lidhjet shoqërore dhe bashkëpunimin.

Përveç evolucionit biologjik, evolucioni kulturor luan rol: muzika, teatri, shërbimet fetare dhe kinemaja gjithashtu i zhvilluan praktikat që shkaktojnë kama muta.

Përfitimet në jetën personale

Të përjetosh më shumë kama muta lidhet me ndjenja më të forta afërsie, bujari, angazhim më të madh në marrëdhënie, dhe ndjenjë më të thellë të kuptimit të jetës. Pjesëmarrësit që përjetojnë këtë emocion raportojnë dëshirën për të përqafuar dikë ose për të bërë gjeste të vogla mirësie.

Edhe aktivitete të thjeshta, si të shikosh një film, të lexosh një libër, ose të shohësh video me mace, mund të shkaktojnë ndjenjën e kama muta. Për të përjetuar forma më të fuqishme, duhet të përfshiheni vetë në aktivitete që forcojnë lidhjet sociale: të bashkoheni me një ekip sportiv, klub kishe, klub vrapimi, ose thjesht të telefononi prindërit tuaj.

Si ta matni kama muta?

Laboratori Kama Muta ka zhvilluar Kama Muta Multiplex Scale, një test shkencor për të vlerësuar nivelin e emocioneve. Pjesëmarrësit japin nota nga 0 (asnjë ndjesi) deri në 6 (shumë e fuqishme) për çdo deklaratë që lidhet me ndjenja fizike dhe emocionale të përjetuara.

Pjesë të testit përfshijnë:

Sy të lagur, lot, ngjitje lëkure, ngrohtësi në kraharor, ndjenja e bllokimit në fyt

Ndjenja e lidhjes, dashurisë dhe mirëseardhjes

Dëshira për të treguar kujdes, për të përqafuar dikë ose për të bërë diçka të mirë për dikë

Ndjenja pozitive dhe prekje emocionale

Ky test ndihmon të kuptoni sa shpesh dhe sa fuqishëm përjetoni kama muta në jetën tuaj, duke ju frymëzuar të kërkoni më shumë lidhje dhe momente prekëse emocionale.

Në thelb, kama muta është një kujtesë e fuqishme se ndjenja e lidhjes dhe dashurisë ndaj të tjerëve është thelbësore për lumturinë dhe mirëqenien tonë. /GazetaExpress/