Omega-3 dhe rreziku nga demenca

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

15/05/2026 19:43

Një studim i ri ka ngritur pikëpyetje mbi përdorimin e suplementeve omega-3, duke sugjeruar se ato mund të lidhen me përkeqësim më të shpejtë të funksioneve njohëse te disa persona. Megjithatë, profesori Rob Galloway thotë se, pavarësisht titujve shqetësues, ai do të vazhdojë t’i marrë suplementet me vaj peshku.

Galloway tregon se prej vitesh merr çdo ditë omega-3, pasi nuk konsumon mjaftueshëm peshk të yndyrshëm. Për të, arsyeja kryesore nuk lidhet vetëm me përfitimet e mundshme për zemrën apo efektet anti-inflamatore, por edhe me frikën nga demenca, një nga sëmundjet që ai i druhet më shumë.

Shqetësimi i tij u shtua pas publikimit të një studimi në “The Journal of Prevention of Alzheimer’s Disease”, i cili analizoi të dhënat e “Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative”, një projekt i madh amerikan që ndjek të moshuarit përmes testeve të kujtesës, skanimeve të trurit dhe analizave të gjakut.

Studiuesit krahasuan 273 persona që merrnin çdo ditë suplemente omega-3 me 546 persona të ngjashëm që nuk i përdornin. Sipas rezultateve, ata që merrnin vaj peshku shfaqën rënie më të shpejtë në disa teste njohëse.

Megjithatë, studimi nuk gjeti se kjo rënie lidhej me më shumë pllaka amiloide apo tau, as me tkurrje të trurit, ndryshime që zakonisht lidhen me Alzheimerin. Studiuesit sugjeruan se lidhja mund të ketë të bëjë me aftësinë më të dobët të trurit për të përdorur glukozën, si pasojë e stresit oksidativ.

Stresi oksidativ mund të përshkruhet si një formë dëmtimi kimik brenda trupit. Teoria ka një bazë biologjike, pasi vajrat e peshkut janë yndyrna delikate dhe, nëse janë të vjetra, me cilësi të dobët ose të ruajtura keq, mund të oksidohen. Në këtë mënyrë, në teori, ato mund të shtojnë pikërisht stresin oksidativ që synohet të ulet.

Por Galloway thekson se studimi ishte vëzhgues. Kjo do të thotë se studiuesit analizuan çfarë po bënin tashmë njerëzit dhe kërkuan lidhje mes përdorimit të omega-3 dhe rënies njohëse. Studime të tilla mund të jenë të dobishme për të hapur rrugë për kërkime të tjera, por nuk provojnë lehtësisht shkak-pasojë.

Sipas tij, një problem i madh është se njerëzit që nisin të harrojnë emra, humbasin sende, kanë vështirësi në gjetjen e fjalëve ose kanë histori familjare me demencë, mund të jenë më të prirur të shqetësohen për kujtesën dhe të blejnë suplemente omega-3. Pra, ata mund të kenë qenë tashmë në rrezik më të lartë, pavarësisht përdorimit të vajit të peshkut.

Për këtë arsye, Galloway thotë se më shumë rëndësi kanë provat e kontrolluara të rastësishme, ku pjesëmarrësit ndahen rastësisht për të marrë trajtimin ose placebo. Në një rishikim të madh të publikuar së fundmi në “Scientific Reports”, analiza e 58 provave të tilla nga vende të ndryshme sugjeroi se suplementet omega-3 mund të lidhen me rezultate pak më të mira njohëse ose me rënie më të ngadaltë në disa fusha, sidomos në kujtesë.

Megjithatë, edhe këto prova nuk janë të përsosura. Ato përfshinin doza të ndryshme, grupe të ndryshme pacientësh dhe kohëzgjatje të ndryshme studimi. Disa përfshinin të rritur të shëndetshëm, ndërsa të tjera persona me probleme të kujtesës ose demencë. Për më tepër, shumë studime ishin afatshkurtra, ndërsa efektet reale, pozitive apo negative, mund të bëhen të qarta vetëm pas përdorimit për vite.

Sipas Galloway, interpretimi më i arsyeshëm është se vaji i peshkut nuk është as mrekulli, as helm. Ai mund të ketë disa përfitime, por nuk duhet parë si garanci kundër demencës.

Nëse dikush vendos të marrë omega-3, ai këshillon zgjedhjen e një suplementi cilësor, nga një markë e njohur dhe brenda afatit të përdorimit, që përmban rreth 1,000 mg në ditë të yndyrnave omega-3 EPA dhe DHA. Këto janë yndyrnat kryesore që gjenden te peshqit e yndyrshëm dhe që lidhen me shumicën e përfitimeve të mundshme shëndetësore.

Ai kujton gjithashtu se omega-3 nuk lidhet vetëm me demencën. Provat më të forta për këto suplemente janë në uljen e triglicerideve, një lloj yndyre në gjak që lidhet me rrezikun kardiovaskular. Personave me nivele shumë të larta trigliceridesh shpesh u përshkruhen doza të larta omega-3.

Ka gjithashtu prova për efekte anti-inflamatore, arsye pse disa persona me artrit raportojnë më pak ngurtësi dhe dhimbje kyçesh. Omega-3 mund të ndihmojë modestisht edhe disa persona me simptoma depresioni.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë se të gjithë duhet t’i marrin këto suplemente, as se ato mund të kompensojnë një stil jetese të pashëndetshëm. Galloway thotë se nëse prova të mëdha dhe të mirëdizajnuara do të tregojnë në të ardhmen se omega-3 e përshpejton vërtet demencën ose shkakton dëme të rëndësishme, ai do ta ndërpresë përdorimin.

Përfundimi i tij është se mjekësia nuk duhet të bazohet as në besim të verbër ndaj një suplementi, as në panik nga titujt e lajmeve, por në ndjekjen e provave shkencore teksa ato zhvillohen.  /GazetaExpress/