Ushqimet e tymosura lidhen me rrezik më të lartë për kancer

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

05/05/2026 19:40

Konsumi i ushqimeve të tymosura, si salmoni i tymosur, mishi apo djathi, mund të rrisë rrezikun për disa lloje kanceri për shkak të substancave kimike që krijohen gjatë procesit të tymosjes.

Sipas ekspertëve, tymosja e ushqimit realizohet duke e ekspozuar atë ndaj tymit të drurit që digjet në kushte me pak oksigjen. Ky proces prodhon përbërje të njohura si hidrokarbure aromatike policiklike (PAH), të cilat konsiderohen kancerogjene. Këto grimca depozitohen në ushqim dhe mund të jenë të dëmshme nëse konsumohen në sasi të larta.

Studimet kanë lidhur nivelet e larta të këtyre substancave me rritjen e rrezikut për kancer gjiri, prostate dhe zorrës së trashë. Një analizë e publikuar në vitin 2024 tregoi se ushqimet e tymosura përmbajnë më shumë PAH sesa ato të pjekura në skarë, madje në disa raste tejkalojnë edhe kufijtë e rekomanduar në Bashkimin Evropian.

Fillimisht, tymosja përdorej si metodë konservimi, por sot përdoret kryesisht për shije. Megjithatë, temperaturat më të larta që përdoren për të krijuar aromë më të fortë prodhojnë edhe më shumë substanca të dëmshme.

Rreziku nuk lidhet vetëm me ushqimet e tymosura tradicionalisht. Edhe aromat artificiale “smoky”, të përdorura në produkte si patatina me shije proshute, supa apo salca, përmbajnë përbërës të ngjashëm me ata të tymit. Për këtë arsye, Bashkimi Evropian ka njoftuar masa për ndalimin e tyre.

Sasia e substancave të dëmshme në ushqim varet nga disa faktorë, si temperatura e tymosjes, kohëzgjatja, lloji i drurit dhe përmbajtja e yndyrës. Ushqimet më të yndyrshme, si mishi i tymosur, priren të përmbajnë më shumë PAH sesa peshku.

Megjithatë, organizmi i njeriut ka mekanizma për të shpërbërë një pjesë të këtyre substancave, edhe pse kjo varet nga faktorë individualë si gjenetika dhe sistemi imunitar.

Ekspertët rekomandojnë konsum të moderuar të ushqimeve të tymosura, duke shmangur përdorimin e shpeshtë për të reduktuar grumbullimin e substancave të dëmshme në organizëm. /GazetaExpress/