Ushqimet që mbrojnë trurin dhe ulin rrezikun e demencës

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

22/04/2026 20:02

Ajo që vendosim çdo ditë në pjatë mund të ndikojë drejtpërdrejt në shëndetin e trurit dhe rrezikun për zhvillimin e demencës.

Sipas ekspertëve të ushqyerjes, disa zgjedhje të thjeshta dietike mund të ndihmojnë në ngadalësimin e plakjes së trurit dhe në parandalimin e sëmundjeve neurodegjenerative.

Studimet tregojnë se një variant i dietës mesdhetare – i pasur me perime me gjethe jeshile, drithëra të plota, peshk, mish pule dhe vaj ulliri – mund të ngadalësojë plakjen e trurit me rreth 2.5 vite. Madje, kërkime të mëhershme sugjerojnë se kjo mënyrë ushqyerjeje mund të ulë rrezikun e Alzheimerit deri në 53%.

Dietologia e licencuar Pamela Nisevich-Bede thekson se një “pjatë për trurin” duhet të përfshijë ushqime që ofrojnë vlera të larta ushqyese, si:

perime pa niseshte

proteina të pastra

fruta me ngjyra të forta

arra dhe fara

Një nga regjimet më të rekomanduara është dieta MIND (një kombinim i dietës mesdhetare dhe DASH), e cila fokusohet në ushqime që ndihmojnë në ruajtjen e funksioneve njohëse dhe reduktojnë inflamacionin dhe stresin oksidativ – faktorë kyç në plakjen e trurit.

Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë edhe për ushqimet që duhen kufizuar. Produktet ultra të përpunuara, ushqimet e skuqura, ato me shumë sheqer dhe kripë lidhen me rritjen e presionit të gjakut, inflamacionin dhe rezistencën ndaj insulinës – të gjitha të lidhura me rënien e funksioneve njohëse.

Sheqeri, në veçanti, mund të ndikojë negativisht në tru përmes luhatjeve të shpeshta të nivelit të glukozës në gjak. Studimet tregojnë se këto luhatje mund të rrisin rrezikun e Alzheimerit, madje edhe te personat pa diabet.

“Problemi nuk është vetë sheqeri, por rritjet e shpeshta dhe të mëdha të glukozës,” shpjegon Nisevich-Bede, duke shtuar se stabiliteti i nivelit të sheqerit në gjak është thelbësor për fokusin dhe funksionin e trurit.

Sa i përket produkteve të tjera, si djathi dhe mishi i kuq, tabloja është më e ndërlikuar. Ndërsa konsumimi i tepërt i yndyrave të ngopura lidhet me probleme kardiovaskulare, disa studime sugjerojnë se konsumimi i moderuar i produkteve si djathi mund të lidhet me rrezik më të ulët për demencë.

Ndërkohë, mishi i kuq i freskët përmban elementë të rëndësishëm për trurin si hekuri dhe vitamina B12, por ekspertët këshillojnë të shmangen produktet e përpunuara si sallamet dhe proshutat, të cilat lidhen me rritje të rrezikut për sëmundje.

Mesazhi kryesor i ekspertëve është i qartë: një dietë e balancuar, e pasur me ushqime natyrale dhe e varfër në produkte të përpunuara, mund të jetë një nga mënyrat më efektive për të mbrojtur trurin dhe për të reduktuar rrezikun e demencës në të ardhmen. /GazetaExpress/