Autoritetet shëndetësore në SHBA këmbëngulin se “paracetamoli shkakton autizëm”

Shneta tjera

Gazeta Express

20/01/2026 18:41

Qeveria amerikane ka forcuar qëndrimin se përdorimi i paracetamolit gjatë shtatzënisë rrit rrezikun për autizëm dhe ADHD, edhe pse një rishikim i madh shkencor nuk gjeti prova që e mbështesin këtë teori.

Javën e kaluar, revista prestigjioze mjekësore The Lancet publikoi një analizë të re që rrëzoi pretendimet e bëra vitin e kaluar nga presidenti amerikan Donald Trump, sipas të cilave ky analgjezik i përdorur gjerësisht mund të dëmtojë zhvillimin e trurit te fetusi. Rishikimi u prit pozitivisht nga ekspertë shëndetësorë në mbarë botën dhe arriti në përfundimin se paracetamoli duhet të mbetet zgjedhja kryesore për trajtimin e dhimbjeve dhe temperaturës gjatë shtatzënisë.

Autorët e studimit theksuan gjithashtu se debati rreth këtij ilaçi pa recetë është politizuar, duke krijuar konfuzion si te gratë shtatzëna ashtu edhe te mjekët.

Megjithatë, pas publikimit të studimit, Departamenti Amerikan i Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore i ka deklaruar Daily Mail se “shumë ekspertë kanë shprehur shqetësime” lidhur me paracetamolin – i njohur në SHBA si acetaminophen ose Tylenol.

Zëdhënësi i departamentit, Andrew Nixon, iu referua deklaratave të mëparshme të Dr. Andrea Baccarelli, dekan i Shkollës së Shëndetit Publik në Harvard, i cili ka sugjeruar se ekziston një “lidhje shkak-pasojë” mes përdorimit të paracetamolit gjatë shtatzënisë dhe çrregullimeve neurozhvillimore.

Dr. Baccarelli është një studiues i njohur në fushën e shëndetit mjedisor dhe studimet e tij bazohen kryesisht në kërkime vëzhguese, jo në prova klinike të kontrolluara – një dallim i rëndësishëm në vlerësimin e fuqisë së provave shkencore.

Këto studime vëzhguese janë pjesë e debatit më të gjerë shkencor, të cilit iu referuan sekretari amerikan i shëndetësisë Robert F. Kennedy Jr. dhe presidenti Trump në shtator, kur pohuan se paracetamoli qëndron pas rritjes “meteorike” të diagnozave të autizmit – një përfundim i kundërshtuar fuqishëm nga shumë shkencëtarë.

Burime pranë administratës amerikane kanë sugjeruar se autorët e rishikimit të The Lancet nuk kanë marrë parasysh të gjitha provat e disponueshme dhe i kanë akuzuar për vonesa në ndërmarrjen e masave që mund të mbrojnë shëndetin publik.

Për të arritur në përfundimet e tyre, obstetër-gjinekologët që realizuan rishikimin analizuan 43 studime mbi lidhjen e mundshme mes përdorimit të paracetamolit gjatë shtatzënisë dhe çrregullimeve neurozhvillimore, përfshirë autizmin. Një peshë e veçantë iu dha të ashtuquajturave “studime me vëllezër e motra”, të cilat krahasojnë fëmijë nga e njëjta familje, ku njëri ka qenë i ekspozuar ndaj paracetamolit në mitër dhe tjetri jo.

Qëllimi i kësaj metode është të minimizojë ndikimin e faktorëve gjenetikë dhe mjedisorë, pasi dihet se autizmi dhe ADHD kanë prirje familjare. Në bazë të kësaj qasjeje, autorët nuk gjetën “asnjë lidhje domethënëse” mes përdorimit të paracetamolit në shtatzëni dhe autizmit.

Shumë ekspertë të pavarur e cilësuan rishikimin si “të fortë dhe të besueshëm”, duke vlerësuar metodat rigoroze të përdorura. Megjithatë, drejtori i Instituteve Kombëtare të Shëndetit në SHBA, Dr. Jay Bhattacharya, ka qenë kritik ndaj studimeve me vëllezër e motra, duke i quajtur ato në disa raste “naive”. Sipas tij, kjo metodë përjashton familjet ku të gjithë fëmijët kanë pasur të njëjtin ekspozim, çka mund të çojë në nënvlerësim të rrezikut.

Duke iu përgjigjur kritikave, profesorja Asma Khalil, profesoreshë e obstetrikës dhe mjekësisë fetomaternale në Universitetin City St George’s në Londër dhe drejtuese e rishikimit të The Lancet, theksoi se studimi i tyre nuk përjashton prova, por i vlerëson sistematikisht të gjitha, duke u dhënë më shumë peshë dizajneve që reduktojnë paragjykimet dhe faktorët ngatërrues – një praktikë standarde në mjekësinë e bazuar në prova.

Ajo shtoi se lidhjet e mëparshme mes paracetamolit dhe problemeve neurozhvillimore janë dobësuar ose zhdukur kur janë përdorur metoda më të forta analitike, dhe se përfundimet e rishikimit bazohen në konsistencën e rezultateve nga shumë analiza rigoroze.

Aktualisht, rreth gjysma e grave shtatzëna në Mbretërinë e Bashkuar përdorin paracetamol për dhimbje, dhimbje koke ose temperaturë, ndërsa në SHBA kjo shifër arrin rreth 65%. Ilaçi është konsideruar prej kohësh i sigurt dhe efektiv kur përdoret sipas udhëzimeve.

Autizmi është një çrregullim neurozhvillimor i përhershëm që ndikon në aftësinë për të kuptuar sinjale sociale dhe për t’u shprehur. Dikur i konsideruar i rrallë, numri i diagnozave është rritur ndjeshëm gjatë 20 viteve të fundit – gati 800% sipas Journal of Child Psychology and Psychiatry. Sot, më shumë se një në 100 persona në Mbretërinë e Bashkuar është në spektrin e autizmit, sipas Shoqatës Kombëtare për Autizmin. /GazetaExpress/