Lumturia është pa pagesë

Pse flitet për lumturi dhe çka është ajo sipas definicionit, pyes vetën kah fundi i vitit 2011, e më pas ja qes vetës një pikë të lumturisë, për hir të natës më të gjatë. Kuptoj se kërkimi i lumturisë është një gjë e dykuptimtë, ngase është një gjendje ceremoniale, e njëkohësisht edhe pikëlluese. Një lumturi e tillë nuk blihet, nuk stoliset, nuk pret në rend, nuk merr kamatë. Pra çfarë lumturie është kjo?

Gëzuar Vitin e Ri! Të gjitha të mirat! Le të plotësohen të gjitha dëshirat! Paç shumë shëndet!...Kjo është vetëm një pjesë e dëshirave të mira të cilat i shkruajmë, i shprehim dhe i tregojmë në momentet kur i kalon koha vitit të vjetër. Në gjithë botën shkëlqen çdo gjë, si fëmijët, ashtu edhe të rriturit presin dhuratat, bredhat tashmë janë të stolisur dhe çdo qenie e gjallë e elektrizuar ngre dolli saktësisht në mesnatë. Gëzohemi, ngase momentet pikëlluese dhe të lumtura mbesin prapa nesh, çoftë si mos-sukses, apo fillim i suksesit. Por ekziston një fjalë, e cila përdoret si magji në këtë periudhë dhe mund të kuptojë çdo gjë apo asgjë për secilin prej nesh.

31 dhjetori është afati i fundit për analizimin e jetëve tona, të sjelljeve të të tjerëve, tërheqjes së vijave apo vendosjes së presjes. Dëshira jonë është që në vitin e ri të zgjohemi dhe të shohim diç të re, më të mirë, më ndryshe, në vete dhe përreth nesh. Shpresojmë, planifikojmë dhe të presim që në ciklin e radhës vjetor të na befasojë dhe të na godasë lumturia.

Pse flitet për lumturi dhe çka është ajo sipas definicionit, pyes vetën kah fundi i vitit 2011, e më pas ja qes vetës një pikë të lumturisë, për hir të natës më të gjatë. Kuptoj se kërkimi i lumturisë është një gjë e dykuptimtë, ngase është një gjendje ceremoniale, e njëkohësisht edhe pikëlluese. Një lumturi e tillë nuk blihet, nuk stoliset, nuk pret në rend, nuk merr kamatë. Pra çfarë lumturie është kjo?

Dhe përderisa një mëngjes qëndroj ulur në banesën time me qira, ngrohem dhe pi nes kafen time të preferuar, kuptoj se synimi im i fundit në vitin e ri është që të kuptoj se sa është lumturia e kapshme për të gjithë dhe si ta dimë sa a mund të jemi më të lumtur. Dhoma ime ka pamje kah dy drunj të fikut, gjetheve të rëna në kopsht, fqinjët studentë dhe qiellin e hapur. Të gjitha këto gjëra së bashku mund të jenë lumturi, ngase askush dhe asgjë nuk e imponon, shfaqet vetë dhe nuk jep llogari.

Gjatë atyre ditëve të fundit të vitit të vjetër, me kujdes kam shikuar njerëzit përreth dhe në fytyrat e tyre kërkova lumturinë dhe valët që e lëvizin atë. Fqinji im është punëtorë, ka njohuri për makina, tjetri është ekspert për elektrikë, një grua më e moshuar është nënë dhe gjyshe tejet krenare, ndërsa fqinji i radhës shet pemët dhe perimet më të mira dhe në fytyrat e tyre shihet barra e jetës, por edhe lumturia për atë se kush janë si njerëz. Kjo me kthen te mendimi thelbësor, që me vitin 2012 të zbulojë se lumturia gjendet tek ne dhe se është gjëja më e lirë në botë.

Të kërkosh lumturinë ndoshta është një gjë më e mirë nga vetë fakti se e dimë se ajo ekziston aty diku. Por si të arrihet kjo? Lexoj përmbledhjen e tregimeve dhe mendimeve të Herman Hesses, “I lumtur është ai që është i aftë të dashurojë”. Hesse thotë se “nuk është obligimi i yni që të dashurojmë dikë, por obligim i yni është të jemi të lumtur...vetëm për këtë arsye jemi në këtë botë”.

Në analizimin e lumturisë nga këndvështrimi i një filozofi, religjioni apo edhe nga këndvështrimi i një njeriu të thjeshtë, Hesse gjen lidhjen mes aftësisë për të dashuruar dhe jetës. Ai vjen në përfundim se bukuria dhe paratë nuk janë asgjë. Sipas Hesses, as morali dhe virtytet nuk të çojnë kah lumturia, prandaj ai më të drejtë pyet, “Çfarë më duhet portofoli i mbushur plotë, llogaria solide në bankë, rrobat e hekurosura me kujdes, një vajzë e bukur, nëse nuk ndiej asgjë, nëse shpirtin tim nuk e lëviz asgjë?” Për këtë arsye për te është vlerë që “secili të dashurojë vetën, por edhe të tjerët dhe kjo është lumturi”.

Edhe një Nobelist tjetër analizon termin e lumturisë, kur flet për situatat jetësore, të cilat na forcojnë me ashpërsinë e tyre. Hertha Miller, në librin e saj “Atemschaukel”, flet për dëbimin e gjermanëve në Rumuni, nga ana e regjimit të Stalinit.

Duke e përshkruar jetën në një kamp të tillë, duke u mbështetur në një ngjarje të vërtetë, Miller na përballë me situatën e luftës së heroit kryesor kundër urisë dhe sëmundjeve, i cili njëkohësisht mendon se “duhet të kesh një cak, për të pasur edhe lumturi”. Ajo përshkruan se lumturia është befasuese dhe ndan dy lloje të lumturisë: njëra është “lumturia e gojës”, e cila dëshiron të jetë e vetmuar dhe e dyta, “lumturia e kokës”, është shoqërore, ngase kërkon persona tjerë.

Duke lexuar mendimet e disa autorëve të panjohur zbuloi se nuk duhet të “mbështetemi në lumturinë, por në vetvete”. Më tutje thuhet që “nëse njeriu dëshiron ta ruaj lumturinë, duhet të jetë i lumtur në heshtje”.

Definicionet e ndryshme për lumturinë lënë të kuptohet se ajo është pjesë e gati të gjitha nevojave jetësore, vetëm se identifikohet në mënyra të ndryshme. Preokupimet tona jetësore përcaktojnë rrjedhën e lumturisë sonë. Nëse politika ka ndikim tek ne, atëherë jemi të varur nga shkaktarët dhe pasojat e saj. Nëse jemi njerëz nga biznesi, me rëndësi për ne është që shifrat dhe përqindjet të jenë të favorshme dhe që gjërat të tubohen. Por nëse jemi njerëz familjar, atëherë lumturi për ne do të jetë rritja e fëmijëve dhe pleqëria e shëndoshë. Dikush do të jetë i lumtur për faktin se udhëton për në Paris, dikush për shkak të fustaneve të ëndrrave, ndërsa një tjetër për shkak të përparimit në punë. Ku është lumturia këtu?

Në fuqinë që mund ta kemi apo naivitetin që e synojmë. A janë të rëndësishme shifrat dhe gjendja e shpirtit. Nuk kam parë lumturi në sytë e atyre, të cilën atë e kanë kërkuar vetëm me para, apo te ata që kanë qenë të lumtur për shkak të një fustani të kuq apo një makine të shpejtë. Është e vërtetë se kemi të bëjmë me gjendje momentale të kënaqësisë, por jo edhe me rrugën drejtë lumturisë.

Pikërisht për shkak të këtyre dilemave kërkoj përgjigje në pyetjen se çka është lumturia dhe pse të tjerëve dhe vetës i dëshirojmë lumturi. Ajo është e gjallë, kur nuk jemi të vetëdijshëm për të dhe kur është e papritur. Lumturia e vërtetë gjithsesi se nuk ndërlidhet, por vetëm drejton nevojat, ajo është pa pagesë. Lumturia e tillë është publike dhe personale, energji, gjë dhe hapësirë. Nuk jemi të vetëdijshëm për të, por prapë e shohim dhe e prekim.

Një buzëqeshje, një përqafim, një shëtitje në park, një bisedë, një shikim, një ndjenjë, e cila nuk dëgjohet dhe nuk shihet. Kjo nuk paguhet. Është pa pagesë. Dhe një lumturi të tillë e dëshiroj në vitin e ri. Për të gjithë.