Kthehu lart

Të kulturohet politika!

GazetaExpress E martë, 26 Mars 2013 22:00

Ish shtëpia e mallrave Germia në sheshin qëndror të Prishtinës mund dhe duhet të shndërrohet në Muze të Arteve Bashkëkohore

Godina e ish Shtëpisë së mallrave “Gërmia” në qendër të Prishtinës, që prej kohësh shfrytëzohet si njëri nga objektet e përkohshme të Qeverisë së Kosovës, në fotografinë e Driton Selmanit që e ilustron këtë tekst (të cilën mund ta shihni në këtë link: http://www.gazetaexpress.com/?cid=1,101) e përpunuar dhe pasuruar me Fotoshop, e ka pamjen që është shumë e ngjashme me godinat e muzeve të arteve bashkëkohore, çfarë janë ndërtuar anembanë globit.

Duket sikur në Prishtinë vërtet është duke u organizuar ekspozita e njërit nga protagonistët kryesor të pop-artit të viteve ’60 të shekullit të kaluar, Roy Lichtestein, me banerin që prezenton njërën nga pikturat e famshme të tij, ku ai imitonte stilat (pjesëzat e imazheve katrore) të stripave të popullarizuara të kohës.

A mund të ndodhë që ky vizion të bëhet realitet? A mund të ndodhë mrekullia që në qendër të kryeqytetit, në sheshin kryesor të Prishtinës, ta kemi Muzeun e Arteve Bashkëkohore të Kosovës?

Jo që është e mundshme, por është një ide shumë e qëlluar që vjen në kohën kur shumë rrethana dhe faktor mund të bashkohen dhe fuqishëm mbështesin shndërrimin e ish shtëpisë së mallrave në Muze.

Rrethana e parë e favorshme është se institucionet shtetërore që e kanë shfrytëzuar këtë objekt përkohësisht, kanë nisur të dalin nga ai në selitë e tyre të reja më të përshtatshme dhe të përhershme. Në esencë objekti në fjalë, përkatësisht pjesa qëndrore e tij ku dikur janë shitur mallrat, as që i plotëson kushtet për punën normale të institucioneve që janë vendosur aty.

Andaj, së shpejti ky objekt do të zbrazet dhe do të shtrohet pyetja e shfrytëzimit të mëtejshëm të tij. Sigurisht se do të kalojë në kompetencat e Agjencisë Kosovare për Privatizim, për ta shitur. Bizneset e mëdha duhet të janë tashmë të ineteresuara që ta blejnë objektin me atë pozitë tejet atraktive ku mund të kthehet sërish në shitore masive mallrash, kurse objektet përcjellëse, do të mund të bëheshin qendër e bizneseve, ku vetëm nga dhënia me qira të zyreve do të nxirrej profiti i madh.

Por, a duhet AKP-ja, Qeveria dhe Qyteti i Prishtinës, të lejojnë që të respektohet vetëm interesi i bizneseve? Kryeqyteti ka edhe interesa të tjera vitale urbanistike dhe të plotësimit të nevojave publike, që do të duhej të mos lejonin privatizimin e këtij objekti. Nëse do të rikthehej aty tregtia, nuk do të kishte dobi askush pos ndonjë individi ose konzorciumi që do ta privatizonte atë, kurse nga aspekti i përmbushjes së funksioneve urbanistike dhe të nevojave të qytetarëve nuk do të paraqiste ndonjë vlerë që tashmë nuk ofrohet gjetiu. Në qendër të qytetit tashmë i kemi dyqanet e shumta te Pallati i rinisë, e në lagjet periferike dhe jashtë qytetit janë ndërtuar shumë objekte të mëdha për furnizime masive të qytetarëve me mallra.

Pra, Prishtina nuk vuan për edhe një vend tregtie, por i ka punët shumë pisk me sigurimin e hapësirave për objekte publike dhe të kulturës.

Dhe këtu tani vijmë deri te pika e dytë e përshtatshmërisë së momentit për shndërrimin e objektit në Muze të Arteve Bashkëkohore, ngase Ministria e Kulturës prej kohësh e ka në plan dhe do edhe që të investojë për ndërtimin e këtij Muzeu. Një lokacion për muze ka qenë i premtuar më herët në hapësirat që i ka Universiteti i Prishtinës, aty ku është ndërtuar në ndërkohë Fakulteti i Mësuesisë. Në disa vite të fundit është caktuar lokacioni tjetër po në hapësirat e UP-së, te barakat pranë godinës së Radio Kosovës, që janë paraparë të eliminohen. Tani logjika e racionalizmit me hapësirat imponon që të mendohet për një zgjidhje të shpejtë dhe efektive.

Le ta marrë MAB ish shtëpinë e mallrave, që nuk kërkon shumë investime për t’u bërë muze, kurse qytetit do t’i mbetet hapësira e caktuar për ndonjë destinim tjetër, për nevojat e UP-së ose të administratës.

Nëse APK-ja ka obligime të kompensimit të ish pronarëve dhe punëtorëve të Shtëpisë së Mallrave, objekti mund të shitet me procedurë të veçantë të respektimit të interesit prioritar. Blerësi në këtë rast do të ishte Ministria e Kulturës që do ta paguante vetëm shumën prej 20 për qind të vlerës në treg për sa zakonisht kompensohen ish punëtorët të firmave që privatizohen. Kjo mund të regullohet edhe me akte të veçanta të Kuvendit dhe Qeverisë së Kosovës, si dhe të Komunës së Prishtinës.

Momenti i tretë i përshtatshmërisë ka të bëjë me angazhimet e komunës së Prishtinës, e cila aktualisht është duke e rregulluar sheshin ku gjendet ish shtëpia e mallrave. Janë vendosur pllakat, është rivendosur përmendorja e Skenderbeut, po përgastitet vendi për shtatoren e ish Presidentit Ibrahim Rugova, si dhe është duke u përfunduar edhe rikonstruktimi i ish hotelit Union. Këto punë me ngadalë po krijojnë më shumë rregullsi të planifikuar në sheshin ku me vite shihnim vetëm kaos dhe shëmti ubanistike. Dhe tani duhet të bëhet urgjentisht një zgjidhje për ish shtëpinë e mallrave, jo më më inercion dhe improvizime, por duke menduar për të mirën e qytetit dhe të kulturës kosovare.

Komuna e Prishtinës ka shfaqur ambicie që të bëhet metropol, por nuk ka punuar shumë në këtë drejtim. Ja ky është një rast kur mund të ngulë këmbë që ky objekt të bëhet muze.

Edhe pushteti qëndror nuk ka bërë shumë për zhvillimin dhe fuqizimin e kulturës, dhe ja ku e ka rastin që me pak para dhe mund të fitojë poenë pozitivë. Në botë presidentët dhe kryeministrët e kanë nder dhe lobojnë fuqishëm që gjatë mandatit të tyre të ndërtohen ose rikonstruktohen objektet publike dhe të kulturës, muzetë, bilbiotekat, stadiumet. Sidmos në Francë kjo është një traditë që kultivohet prej kohësh. Liderët tona kanë mësuar shumë gjëra nga përvojat botërore, më shumë ato të këqijat se sa të mirat, por këtu e kanë rastinn që të bëjnë diçka për interesin e përbashkët.

Data: 26 Mars 2013 22:00
Autori: GazetaExpress

Të tjera