Tokë e hajnave dhe e uzurpatorëve

Uzurpimi i pronës publike në Kosovë sigurisht që bën pamjen më të shëmtuar të shoqërisë sonë, e cila si e tillë dëshmon për një mungesë të theksuar të vetëdijes dhe vullnetit për bërjen e një shteti normal.

Një mik imi, i cili në Kosovë u kthye disa vite pas çlirimit, rrugën e tij e kishte gjetur të ngushtuar aq shumë sa nuk u kishte besuar syve të tij. Edhe shtëpinë e kishte gjetur me vështirësi, ndërsa ajo ishte mbuluar nga pallate të mëdha pa leje dhe pa plan. Edhe vetë jam tmerruar kur pas sa vitesh jam kthyer në fshatin e lindjes dhe kur kam parë se fusha e futbollit, ku kisha luajtur si fëmijë, nuk ishte më. Nuk ishte as rruga që kalonte përreth lumit. E kishin uzurpuar. Uzurpimi i pronës publike në Kosovë sigurisht që bën pamjen më të shëmtuar të shoqërisë sonë, e cila si e tillë dëshmon për një mungesë të theksuar të vetëdijes dhe vullnetit për bërjen e një shteti normal. Dhe po të kundrohen me vëmendje veprimet e qytetarëve tanë jo vetëm ndaj pronës publike, por ndaj gjithçkaje në këtë vend, nuk ke si të mos bindesh se përnjëmend populli ka atë qeverisje që e meriton. Sigurisht që plaçkitësit dhe uzurpatorët do të votojnë për politikanët që nuk janë ndryshe nga ta dhe nga interesi i tyre. E të tillët janë shumë. Madje kur shihet ndikimi i tyre brenda një qytetarie të heshtur dhe të frustruar nga frika dhe pafuqia, ata duken të jenë shumëfish më shumë. Kjo për faktin se lidhja ndërmjet interesit publik dhe atij politik ka marrë kuptimin e uzurpimit dhe plaçkitjes. Kështu po uzurpohen edhe institucionet publike, të cilat gjithnjë e më shumë po vihen në mbrojtje të interesit të individëve dhe grupeve politike. Kështu tashmë është bërë zor të bësh dallimin ndërmjet institucioneve publike dhe ndërmarrjeve private. Dhe nuk mund të jetë ndryshe kur dihet se institucionet publike dhe kuptimi i tyre lidhen me konceptin e shtetit, me fuqinë e tij dhe me sovranitetin. Në këtë kuptim del se ne kemi një shtet të uzurpuar sa nga qytetarët, sa nga politikanët.

Sigurisht që këtë fenomen uzurpimi duhet shikuar nga konteksti historik i ndërtimit të shoqërisë sonë, sepse ndryshe nuk mund të gjesh shpjegim për këtë, aq më tepër pas kaq shumë përpjekjesh dhe sakrificash të bëra në udhën për bërjen e tij. Natyrisht që bërja e shtetit është një nga problemet më të mëdha dhe më kompleks të shoqërisë, por kur shteti, i cili përherë është më i fortë se shoqëria, bëhet sinonim i plaçkës dhe uzurpimit, dëshpërimi dhe pakënaqësia e atyre që pretendojnë ndërtimin e një sistemi të barabarësisë për shfrytëzimin e të mirave të përbashkëta bëhet shumë i madh dhe në shkallë shumë alarmuese.

Cili qytetar i ndershëm nuk është irrituar nga sjellja e presidentes, e cila për shkak të një fije floku ka uzurpuar rrugën me eskortën e saj? Njeriu i parë i shtetit do të duhej të dinte se lëvizja e lirë e qytetarëve bën pjesë në korpusin e të drejtave elementare. Keni parë me çfarë zhurme lëvizin eskortat e politikanëve tanë? Kur i sheh këta tipa si sillen, nuk ke si të mos forcosh bindjen se shteti që po provojmë ta bëjmë nuk është më shumë se një pronë e uzurpuar nga ta. Se shteti është shumë më i fuqishëm se shoqëria u pa edhe me rastin e Presidentes, kur qytetari i pafajshëm dhe në të drejtën e tij më elementare u rrah si qen. Se shteti ka uzurpuar edhe mediet u bë e dukshme edhe me trajtimin e këtij rasti dhe me mungesën e personazhit të rrahur në to. Me këtë rast u bë i dukshëm edhe inferioriteti i shoqërisë civile, e cila do të duhej të vihej në mbrojtje të këtij qytetari dhe të alarmohej për të bërë zhurmë sa më shumë, ndërsa heshtja na ka topitur në shkallë të tmerrshme.

Në një vend ku fenomeni i uzurpimit dhe plaçkitjes është shtrirë në formë horizontale, gjasat për të ndërtuar një të nesërme më të mirë janë më shumë se minimale. Minimale duken edhe gjasat për aktivizimin qytetar, i cili do të mund t’i kundërvihej fuqisë së shtetit në të drejtën për shfrytëzimin e të mirave të përbashkëta. Në kontekst të kësaj që u tha më sipër, për ironi po sjell një rast shumë ilustrues. Një librashitës, që herë pas here kthen edhe në qytetin tim, ku nuk ka as edhe një librari të vetme ku të shitet vetëm libri i llojit nga ajo e ashtuquajtura beletristikë, u dëbua ashpër nga policia dhe inspektorët me motivin se kishte zënë një hapësirë publike. Librashitësi mblodhi librat dhe plaçkat e tij dhe iku i dëshpëruar nga aty. Fill pas largimit të tij në atë hapësirë u vendos një cigareshitës! Dhe ndoshta kishin të drejtë policët dhe inspektorët që mbronin atë pronë publike nga librat, sepse libri, shkaku i krizës morale të krijuar kryesisht nga këto që u thanë më lart, është bërë sinonim i varfërisë. Sot ngado dhe nga shumëkush mund të dëgjosh shprehjen shumë të popullarizuar se më mirë është të jesh hajn se i varfër! E hajnit nuk i duhen librat, i duhen cigaret dhe produktet e ngjashme si ato. E kur shumëkush uzurpon ngado dhe kudo, librashitësi nuk ka të drejtë të vendos librat për shitje askund në këtë tokë. E në një tokë ku ndiqet libri, vetëm e keqja mund të lëshojë shtat dhe të rritet shëndetshëm.