FMN nuk na ka faj

Prej nga gjithë ky guxim për të mos i zbatuar rekomandimet e FMN’së dhe Komisionit Europian, ndonëse donacionet dhe asistenca financiare na duhen më shumë se kurrë më parë? Përgjigja gjendet në arsyet politike të vendimmarrjes pa plan dhe pa agjendë

Kemi parë e dëgjuar shumë nga Qeveria e Kosovës, por nuk jemi mësuar ta kemi Qeverinë tonë në raporte të tensionuara me ndonjë institucion ndërkombëtar, të paktën jo që është bërë publike.

Kohëve të fundit, institucionet ndërkombëtare në Kosovë dhe përfaqësuesit e tyre, qoftë nga jashtë apo nga brenda, e kanë ashpërsuar gjuhën ndaj kritereve të cilat duhet t’i përmbushin kosovarët. Më e fundit nga këto kritika ishte ajo e Komisionit Europian për rrezikun e humbjes se donacioneve, më konkretisht ratën e parë të donacioneve, në rast se Qeveria nuk i përmbahet rekomandimeve të Raportit të Progresit nga viti i kaluar dhe rekomandimeve të Fondit Monetar Ndërkombëtar.

Të gjithë ata të cilët e njohin punën e FMN’së, e dinë se kemi të bëjmë me një organizatë serioze dhe me rekomandimet e saja shpesh konservative për shtetet anëtare dhe ato jo-anëtare, aty ku kërkohet mendimi dhe ekspertiza e këtij institucioni.

Respektimi

Deri së voni, Kosova rrallë e fare nuk i ka refuzuar rekomandimet e FMN’së, edhe pse me plogështi i ka zbatuar ato. Ka pasur raste kur rekomandimet e FMN’së janë respektuar, ndonëse politikisht nuk kanë qenë të favorshme për klasën politike. Rasti konkret është me komunitetin e biznesit dhe aplikimin e normave të ndryshuara fiskale. U deshën disa vite që asociacionet e biznesit të lobojnë tek institucionet ndërkombëtare, Qeveria dhe Parlamenti, që t’i bindin se nuk jemi atraktivë në rajon dhe na humbet konkurueshmëria nëse nuk ulim tatimin në fitim të korporatës dhe atë në të ardhurat personale. Arsyetimi ishte se na duhet një stabilitet buxhetor dhe nuk guxojmë të rrezikojmë me zbrazje të buxhetit, duke marrë parasysh se ende jemi shumë të varur nga mbledhja e tatimit në doganë.

Guximi

Por, prej nga tash gjithë ky guxim për të mos i zbatuar rekomandimet e FMN’së dhe Komisionit Europian, ndonëse donacionet dhe asistenca financiare na duhen më shumë se kurrë më parë? Nëse dikush pyet se për çfarë do t’i kishim përdorur mjetet e premtuara, vështirë se do të kishim përgjigje menjëherë. Arsyet janë shumë, por kryesorja është se përveç planeve të autostradës, privatizimit të PTK’së dhe KEK’ut, si dhe koncesionimit të Aeroportit, nuk kemi plane tjera reale dhe të matshme.

Mungesa e këtyre planeve e bën të kotë çfarëdo asistence e cila vjen ad-hoc, ose bazuar në Konferencën e Donatorëve të para dy viteve. I vetmi dokument i cili u modifikua për këtë konferencë është korniza afatmesme e shpenzimeve, e cila sot e kësaj dite është dokumenti i vetëm valid për çfarëdo planifikimi zhvillimor.

Kosova nuk ka plan zhvillimor, në të cilin qartë do t’i adresonte nevojat dhe planet për projekte konkrete.

Çfarëdo asistence apo e hyre që do t’i adresohet Kosovës, mendoj se do të tërhiqet si me thithësen elektrike nga autostrada - i vetmi projekt i prezantuar dhe i vënë në listë të prioriteteve për momentin.

Kritikat

Por, janë mu këta faktorë që e bën Kosovën të kritikohet nga Komisioni Europian dhe FMN’ja. Kritikat janë me vend, por assesi në kohë të duhur për Kosovën.

Së pari, Kosova është anëtarja më e re e FMN’së dhe nuk po ia falë vetes momentin për ta treguar mungesën e përgjegjësisë dhe detyrimeve ndaj këtij institucioni.

Së dyti, kriza ndërkombëtare globale e faktorizoi FMN’në si institucion stabilizues dhe të rëndësishëm jo vetëm për vendet në zhvillim, por edhe për ato të zhvilluara.

Së treti, pas krizës greke dhe përpjekjeve për të iniciuar një FMN Europiane, u pa se nuk ka interes për të dalë nga formati i gjertanishëm dhe - deshëm apo nuk deshëm, na pëlqeu apo jo - FMN’ja ende mbetet i vetmi institucion ndërkombëtar me mandatin që ka, të sigurojë stabilitetin financiar, të facilitojë tregtinë ndërkombëtare dhe të promovojë ngritjen e punësimit dhe zhvillimin e qëndrueshëm.

Kosova dhe FMN

Atëherë, pse institucionet kosovare nuk i aplikojnë rekomandimet e KE’së dhe FMN’së? Arsye ka shumë, por shumica e tyre nuk është për qëllim se planet e kosovarëve janë progresive e jo konservative, por më shumë për arsye politike të vendimmarrjes pa plan dhe pa agjendë.

Qeveria e Kosovës një gjë planifikon, një tjetër promovon dhe një tjetër zbaton. Mungesa e konsistencës në rregulla, në përcjellje të ligjeve dhe, ç’është më e rëndësishmja - në përcaktim të prioriteteve - do ta lë Kosovën në mjegull për një kohë të gjatë, në raport me të tjerët që mundohen të na ndihmojnë.

Konflikti ka lindur në mes të politikës ditore dhe premtimeve zgjedhore, siç janë: Ligji i Punës, Ligji i Pensioneve, Ligji i Vlerave të Luftës, si dhe kufizimet që i ka Qeveria nga buxheti i varfër, mungesa e rritjes së qëndrueshme ekonomike dhe rregullat të cilat duhet t’i përmbush karshi FMN’së për të qenë në gjendje të mbajë stabilitet buxhetor.

Nëse do të shihet efekti pozitiv i politikave riskirante të Qeverisë, atëherë ai efekt do të rezultojë në zbutjen e papunësisë dhe varfërisë. Kështu si jemi, shumë pak rezultate pozitive shihen nga këto politika.

Edhe pse me parime liberale, më duhet të them se në ketë tollovi, më së paku na ka faj FMN’ja, e më së shumti politika dhe dëshira për t’u treguar më të suksesshëm dhe më të ditur sesa që jemi realisht. Është mirë që Qeveria të vendosë të flasë e veprojë drejt dhe pa premtime, e të shohë sa larg është prej të qenit mirë dhe progresive.